wniosek o odrzucenie projektu w pierwszym czytaniu.
OdrzuconoPkt. 19 Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy budżetowej na rok 2026 (druk nr 1749)
Wyniki głosowania
Sejm odrzucił wniosek opozycji o odrzucenie rządowego projektu ustawy budżetowej na rok 2026 już w pierwszym czytaniu — stosunkiem 234 do 202 głosów projekt skierowano do dalszych prac w Komisji Finansów Publicznych, a ustawa ostatecznie weszła w życie jako Dz.U. 2026 poz. 62.
Analiza
27 marca 2026, 18:30
W skrócie
Ustawa budżetowa to roczny plan finansowy państwa — ile rząd zbierze w podatkach i ile wyda z kasy publicznej. Na 2026 rok rząd zaplanował dochody 647 mld zł, wydatki 919 mld zł i deficyt (dziurę między wpływami a wydatkami) maksymalnie 272 mld zł. PiS i Konfederacja chciały odrzucić cały projekt już na wstępie, ale koalicja rządząca (KO, PSL-TD, Polska2050-TD, Lewica) przegłosowała kontynuację prac; partia Razem wstrzymała się od głosu. Budżet wyróżnia rekordowe wydatki na armię, podwyżki akcyzy na alkohol i tytoń, waloryzację emerytur oraz obowiązkowe e-faktury dla firm.
Co nie weszło w życie
- 1Dochody państwa 647,2 mld zł, wydatki 918,9 mld zł, deficyt max 271,7 mld zł (art. 1 ust. 1–5 druku 1749 — to są fundamentalne liczby budżetu: ile wpłynie i ile wyjdzie z kasy państwa)
- 2Rekordowe wydatki obronne łącznie 200,1 mld zł, czyli 4,81% PKB — o 13,5 mld zł więcej niż rok wcześniej (funkcja 11 druku 1749 — obejmuje budżet MON 118,6 mld zł plus Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych zarządzany przez BGK 79,5 mld zł)
- 3Podwyżki akcyzy: alkohol etylowy, piwo i wino +15%, papierosy i wyroby nowatorskie +20%, tytoń do palenia +30%, płyn do e-papierosów +50%, cygara +20% (prognoza akcyzy ogółem 103,3 mld zł — druk 1749)
- 4Obowiązkowy KSeF (Krajowy System e-Faktur — elektroniczne faktury) od 1 lutego 2026 r. dla firm z obrotem powyżej 200 mln zł rocznie, od 1 kwietnia dla pozostałych przedsiębiorców (+2,1 mld zł do budżetu — druk 1749)
- 5Podwyżka stawki CIT (podatku dochodowego od firm) dla banków, instytucji kredytowych i SKOK-ów — efekt fiskalny +6,6 mld zł; prognoza CIT ogółem 80,4 mld zł (+21,9% r/r) (druk 1749)
- 6Waloryzacja emerytur i rent od 1 marca 2026 r. — koszt 22 mld zł; wskaźnik waloryzacji = inflacja plus 20% realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia (funkcja 13 druku 1749 — coroczna podwyżka świadczeń ZUS i KRUS)
- 7Renta wdowia: 7 mld zł — wdowy i wdowcy pobierają pełną kwotę jednego świadczenia plus 15% drugiego, od 1 stycznia 2027 r. procent wzrośnie do 25% (druk 1749 — ustawa z 26 lipca 2024 r.)
- 8Świadczenie wspierające dla osób niepełnosprawnych: 8,7 mld zł (+3,4 mld zł rok do roku) plus rezerwa celowa 3,6 mld zł na wypadek wyższego zapotrzebowania (druk 1749)
- 9Zasiłek pogrzebowy podniesiony z 4 000 zł do 7 000 zł (+75%), z coroczną waloryzacją jeśli inflacja przekroczy 5%; koszt 1,2 mld zł rocznie (druk 1749)
- 10Podwyżki wynagrodzeń w państwowej sferze budżetowej o 3% (wskaźnik 103%); kwota bazowa dla nauczycieli 5 597,86 zł, dla żołnierzy i funkcjonariuszy 2 259,01 zł; koszt całkowity ok. 6,7 mld zł (art. 9 druku 1999)
- 11Program in vitro: 600 mln zł (funkcja 20 druku 1749 — finansowanie z budżetu państwa procedury zapłodnienia pozaustrojowego)
- 12Podniesienie progu zwolnienia z VAT z 200 000 zł do 240 000 zł rocznie — mali przedsiębiorcy poniżej tego progu nie muszą rejestrować się jako płatnicy VAT (prognoza VAT 341,5 mld zł — druk 1749)
- 13Dług publiczny wg definicji UE (EDP) przekroczy 60% PKB już w 2026 r. (65,4%) i wzrośnie do 75,3% PKB w 2029 r.; koszty obsługi długu państwa: 90 mld zł w 2026 r., rosnące do ok. 130 mld zł w 2029 r. (cz. 79 druku 1999, Strategia zarządzania długiem druku 1749)
- 14Składka Polski do budżetu UE: 41,6 mld zł; w zamian Polska otrzyma transfery z UE (KPO, fundusze strukturalne, rolnictwo) łącznie 125,8 mld zł — saldo na plus ok. 84 mld zł (druk 1749)
- 15Senat wprowadził 10 poprawek (druk 2103): m.in. 100 mln zł na program 'Aktywni Seniorzy — ASY 2026–2030', 5 mln zł dla Europejskiego Centrum Solidarności, 3 mln zł dla Biblioteki Narodowej na zakup książek, 5 mln zł dla Polskiej Organizacji Turystycznej na promocję Polski za granicą, aktualizacja terminu wejścia w życie ustawy — wszystkie 10 poprawek Komisja Finansów Publicznych rekomendowała Sejmowi do przyjęcia (druk 2135)
Kogo dotyczy
Emeryci i renciści (waloryzacja świadczeń, renta wdowia, wyższy zasiłek pogrzebowy — łącznie kilka milionów osób); osoby niepełnosprawne (świadczenie wspierające, dodatek dopełniający do renty socjalnej); palacze, użytkownicy e-papierosów i osoby pijące alkohol (wyższe akcyzy bezpośrednio przekładające się na ceny sklepowe); przedsiębiorcy wszystkich branż (obowiązkowy KSeF — konieczność wdrożenia systemu e-faktur); banki, SKOK-i i instytucje kredytowe (wyższy CIT); żołnierze zawodowi i funkcjonariusze służb mundurowych (rekordowy budżet obronny, podwyżki uposażeń); pracownicy budżetówki, nauczyciele i urzędnicy służby cywilnej (podwyżki 3%); rodziny z dziećmi (800+, in vitro, żłobki); rolnicy (KRUS, dopłaty ARiMR, dopłaty do paliwa rolniczego 2 mld zł); samorządy — gminy, powiaty, województwa (wyższe transfery o 3,6 mld zł rok do roku); pacjenci NFZ (dotacja 26 mld zł); podatnicy VAT — szczególnie mali przedsiębiorcy (nowy próg zwolnienia 240 tys. zł).
Praktyczny wpływ
Polska wchodzi w 2026 rok z długiem liczonym według unijnych zasad przekraczającym traktatowy próg 60% PKB (65,4%) — agencje ratingowe Fitch i Moody's zmieniły we wrześniu 2025 r. perspektywę oceny polskiego długu ze stabilnej na negatywną, co może w przyszłości podnosić koszty zaciągania pożyczek przez państwo. Koszty samej tylko obsługi odsetek od długu wyniosą w 2026 r. 90 mld zł — tyle co cały budżet kilku ministerstw razem — i będą rosły do ok. 130 mld zł rocznie w 2029 r. Przekroczenie krajowego progu ostrożnościowego 55% PKB (prognozowane w 2028 r.) automatycznie uruchomi procedury sanacyjne: zakaz nowych zobowiązań, ograniczenie podwyżek i waloryzacji. Wyższe akcyzy przełożą się wprost na droższe papierosy, alkohol i płyny do e-papierosów w sklepach. Obowiązkowy KSeF oznacza dla firm konieczność wdrożenia lub zakupu oprogramowania do wystawiania faktur elektronicznych — dla małych przedsiębiorców to koszt i zmiana organizacji pracy.
Kontrowersje
Budżet 2026 zakłada deficyt 272 mld zł i dług publiczny wg UE na poziomie 65,4% PKB — powyżej traktatowego limitu 60%, przy czym Polska już od lipca 2024 r. objęta jest unijną procedurą nadmiernego deficytu (EDP) z terminem korekty do 2028 r. Fitch i Moody's zareagowały zmianą perspektywy ratingu na negatywną. Opozycja (PiS) zarzucała zawyżenie prognoz dochodów podatkowych o dziesiątki miliardów złotych i brak pieniędzy na restrukturyzację długów szpitali (proponowała rezerwę 23 mld zł). Partia Razem wstrzymała się od głosu, krytykując zbyt niskie podwyżki w budżetówce (proponowała wskaźnik 112% zamiast rządowych 103%) i zbyt niską dotację dla NFZ. Spór o skalę deficytu i tempo wzrostu długu publicznego jest realnym problemem — Polska musi zredukować deficyt do 2028 r. pod groźbą sankcji unijnych.
Powiązane głosowania
110 innych głosowań w tym procesie legislacyjnym
Jak głosowały partie?
Głosy posłów
460 głosów indywidualnych
