poprawki nr 6 i 12
PrzyjętoPunkt porządku obrad
Pkt. 1 Sprawozdanie Komisji o rządowym projekcie ustawy o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych (druki nr 1627 i 1791)
Wyniki głosowania
Sejm przyjął poprawki nr 6 i 12 Komisji Polityki Społecznej i Rodziny do projektu nowej ustawy o układach zbiorowych pracy. Głosowanie zakończyło się wynikiem 224 za, 4 przeciw, 186 wstrzymujących się — koalicja rządząca głosowała „za", PiS masowo się wstrzymał.
W skrócie
Trwa uchwalanie całkowicie nowej ustawy regulującej układy zbiorowe pracy — czyli porozumień, które związki zawodowe negocjują z pracodawcami w sprawie płac, czasu pracy i innych warunków zatrudnienia dla całych grup pracowników. Polska jest w tej dziedzinie outsidreem UE: układami objętych jest tylko ok. 13–15% pracowników, a od 2014 r. nie zawarto żadnego nowego układu branżowego. Ustawa wdraża unijną dyrektywę o minimalnych wynagrodzeniach i realizuje warunek KPO. Poprawki 6 i 12 to zmiany naniesione przez komisję sejmową w stosunku do pierwotnego projektu rządu — dostępne dokumenty zawierają pełny tekst ustawy po poprawkach, lecz nie wskazują wprost, które fragmenty tekstu odpowiadają konkretnie poprawkom nr 6 i 12, dlatego poniżej opisano zmiany możliwe do zidentyfikowania jako komisyjne.
Co się zmienia
- 1Komisja dodała art. 43 (druk 1791) zmieniający ustawę o PKP — odesłanie do nieobowiązującego już art. 241¹³ §2 Kodeksu pracy zastąpiono odesłaniem do nowego art. 16 ust. 5 nowej ustawy (art. 16 ust. 5 mówi, że mniej korzystne postanowienia układu dla osób niebędących pracownikami wprowadza się w sposób przyjęty w ich umowie). Zmiana czysto techniczna, ale konieczna, bo bez niej przepisy PKP odsyłałyby do nieistniejącego już przepisu.
- 2Komisja uzupełniła art. 41 (Karta Nauczyciela, druk 1791 art. 41 pkt 2) o korektę odesłania w art. 91a ust. 4 Karty Nauczyciela: zamiast zbiorczego 'art. 10–28b' wpisano precyzyjnie 'art. 10–28, art. 28a, art. 28b' — zmiana redakcyjna, zapobiega lukom w ochronie nauczycieli po wejściu nowej ustawy w życie.
- 3Komisja dodała w art. 40 pkt 7 (zmiany Kodeksu pracy, druk 1791) przepis do art. 151⁷ §4 KP (porozumienie o dyżurach) — jeżeli porozumienie jest zawarte ze związkiem zawodowym, informacja o nim trafia do nowej Krajowej Ewidencji Układów Zbiorowych Pracy (KEUZP). Spójność systemu ewidencji.
- 4Ustawa tworzy KEUZP — Krajową Ewidencję Układów Zbiorowych Pracy (art. 30 druku 1791): elektroniczny rejestr prowadzony przez ministra pracy, do którego trafiają wszystkie układy i porozumienia; bez wpisu do KEUZP układ nie wywołuje żadnych skutków prawnych.
- 5Układ wchodzi w życie dopiero z dniem prawidłowego zgłoszenia do KEUZP (art. 16 ust. 1 druku 1791) — koniec z sytuacją, w której rejestr weryfikował treść układu; teraz minister tylko przyjmuje zgłoszenie, a kontrolę legalności przejmuje wyłącznie sąd pracy.
- 6Pracodawca musi udostępnić związkowi zawodowemu informacje o swojej sytuacji ekonomicznej w ciągu 14 dni od wniosku (art. 12 ust. 1 druku 1791) — w praktyce dane GUS i sprawozdania finansowe, pod rygorem odpowiedzialności karnej (grzywna lub ograniczenie wolności, art. 38 ust. 1 pkt 2).
- 7Zewnętrzni działacze związkowi mogą wchodzić na teren zakładu pracy w celu prowadzenia rokowań lub kontroli przestrzegania układu — maksymalnie 5 osób jednocześnie (nowy art. 28¹ ustawy o związkach zawodowych, dodany przez art. 42 pkt 3 druku 1791).
- 8Ustawa wchodzi w życie 14 dni po ogłoszeniu, z wyjątkiem poprawki do Karty Nauczyciela (art. 41 pkt 2), która wchodzi w życie 29 listopada 2025 r. (art. 58 druku 1791).
Kogo dotyczy
Pracownicy objęci układami zbiorowymi (ok. 1,62 mln osób objętych układami zakładowymi), związki zawodowe i organizacje pracodawców prowadzące rokowania, pracodawcy sektora prywatnego i publicznego (obowiązek zgłaszania do KEUZP), nauczyciele objęci Kartą Nauczyciela, pracownicy PKP, kierowcy zawodowi (czas pracy), Szef Służby Cywilnej i urzędnicy służby cywilnej (możliwość ponadzakładowego układu), sądy pracy (nowe kategorie spraw), Państwowa Inspekcja Pracy (nowe uprawnienia oskarżyciela publicznego).
Praktyczny wpływ
Do czasu uruchomienia KEUZP (maksymalnie 2 lata od wejścia ustawy w życie) pracodawcy zgłaszają układy elektronicznie bezpośrednio do ministra pracy, a minister ma 3 miesiące na potwierdzenie — to ważne, bo bez potwierdzenia układ nie wywołuje skutków prawnych. Pracodawcy w trudnej sytuacji ekonomicznej zyskują prawo do jednostronnego wystąpienia z branżowego układu ponadzakładowego (art. 27 druku 1791), co może osłabić branżowe standardy płacowe. Polska musi do 1 października 2025 r. złożyć pierwsze sprawozdanie do Komisji Europejskiej o zasięgu rokowań zbiorowych — to jeden z kamieni milowych KPO, od których zależy wypłata funduszy unijnych.
Powiązane głosowania
13 innych głosowań w tym procesie legislacyjnym
Jak głosowały partie?
Głosy posłów
460 głosów indywidualnych
