poprawki nr 1, 11 i 17
PrzyjętoPunkt porządku obrad
Pkt. 1 Sprawozdanie Komisji o rządowym projekcie ustawy o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych (druki nr 1627 i 1791)
Wyniki głosowania
Sejm przyjął łącznie trzy poprawki (nr 1, 11 i 17) Komisji Polityki Społecznej i Rodziny do rządowego projektu ustawy o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych. Głosowanie wygrała koalicja rządząca (223 za), przy masowym wstrzymaniu się posłów PiS (172 wstrzymujących się) i niemal jednomyślnej koalicji.
W skrócie
Ustawa o układach zbiorowych pracy to duża reforma systemu zbiorowych negocjacji między pracodawcami a związkami zawodowymi — dziś układami objętych jest zaledwie 13–15% polskich pracowników, choć unijna dyrektywa wymaga docelowo 80%. Ustawa wyciąga przepisy o układach zbiorowych z Kodeksu pracy do osobnej ustawy i tworzy elektroniczny rejestr (KEUZP). Poprawki nr 1, 11 i 17 to zmiany zgłoszone przez komisję sejmową do projektu rządowego — druk 1791 zawiera już gotowy tekst po ich uwzględnieniu; najbardziej zauważalną zmianą komisji było dodanie nowelizacji ustawy o PKP (art. 43 druku 1791), której projekt rządowy nie obejmował.
Co się zmienia
- 1Zastąpienie Działu XI Kodeksu pracy nową odrębną ustawą — wszystkie przepisy o układach zbiorowych przeniesiono do nowego aktu prawnego (art. 40 druku 1791 — uchylenie Działu XI KP, który dotąd regulował całość zbiorowego prawa pracy)
- 2Nowa Krajowa Ewidencja Układów Zbiorowych Pracy (KEUZP) — elektroniczny rejestr online zastępuje papierowe rejestry u ministra i 16 okręgowych inspektorów pracy; minister nie ocenia treści układu, tylko go ewidencjonuje (art. 30–32 druku 1791 — kontrolę legalności przejął wyłącznie sąd pracy)
- 3Układ zbiorowy niezarejestrowany w KEUZP nie wywołuje żadnych skutków prawnych — wejście w życie możliwe dopiero po prawidłowym zgłoszeniu (art. 16 ust. 1–2 druku 1791 — sankcja nieważności za brak rejestracji)
- 4Prawo dostępu zewnętrznych działaczy związkowych do zakładu pracy — max. 5 osób jednocześnie, w celu prowadzenia lub przygotowania rokowań albo oceny przestrzegania układu (art. 42 druku 1791 — nowy art. 28¹ ustawy o związkach zawodowych)
- 5Pracodawca ma 14 dni na przekazanie związkom zawodowym informacji o swojej sytuacji ekonomicznej na potrzeby rokowań; tajemnica przedsiębiorstwa musi być zachowana przez działaczy związkowych (art. 12 druku 1791)
- 6Możliwość rozszerzenia układu ponadzakładowego (branżowego) przez rozporządzenie ministra pracy na pracodawcę, który nie jest nim objęty — w celu ujednolicenia warunków pracy w branży (art. 29 druku 1791)
- 7Szef Służby Cywilnej otrzymał prawo zawierania ponadzakładowego układu zbiorowego dla całego korpusu służby cywilnej w imieniu dyrektorów generalnych urzędów (art. 49 druku 1791 — nowy art. 17a ustawy o służbie cywilnej)
- 8Nowelizacja ustawy o PKP — zmiana odesłania z uchylanego Działu XI Kodeksu pracy do nowej ustawy (art. 43 druku 1791 — dodanie przez komisję sejmową, nieobecne w projekcie rządowym)
- 9Plan Działania na Rzecz Wspierania Rokowań Zbiorowych — minister pracy zobowiązany do jego ustalenia do 31 grudnia 2025 r., przegląd co 5 lat w Radzie Dialogu Społecznego (art. 36–37 i art. 56 druku 1791)
- 10Sankcje karne: odmowa podjęcia rokowań, nieudostępnienie informacji ekonomicznej lub brak zgłoszenia do KEUZP — grzywna albo ograniczenie wolności (przestępstwo); drobniejsze uchybienia (np. brak zawiadomienia pracowników) — wykroczenie; oskarżycielem publicznym jest inspektor pracy (art. 38 druku 1791)
Kogo dotyczy
Pracownicy najemni i osoby na umowach cywilnoprawnych (ok. 13 mln osób) — szczególnie ci nieobjęci dotąd żadnym układem zbiorowym; organizacje związkowe (ok. 1,4 mln członków, m.in. Solidarność, OPZZ, FZZ) i organizacje pracodawców (ok. 21,6 tys. pracodawców-członków); nauczyciele objęci Kartą Nauczyciela; kierowcy zawodowi; pracownicy PKP; korpus służby cywilnej; sądy pracy (nowe kategorie spraw). Wyłączeni z układów zbiorowych pozostają: policjanci, strażacy, żołnierze zawodowi, sędziowie, prokuratorzy, funkcjonariusze ABW/CBA/SOP/Straży Granicznej i część urzędników samorządowych zatrudnionych z powołania.
Praktyczny wpływ
Polska wysyła co dwa lata sprawozdanie do Komisji Europejskiej o zasięgu rokowań — jeśli nie będzie postępów w kierunku progu 80%, grożą procedury naruszeniowe. Do czasu uruchomienia KEUZP (max. 2 lata od wejścia ustawy w życie) zgłoszenia trafiają elektronicznie do ministra, a potwierdzenie może czekać do 3 miesięcy — w tym czasie układ technicznie nie obowiązuje, co może paraliżować stosowanie świeżo wynegocjowanych porozumień. Pracodawca, który po prostu nie zarejestruje układu, naraża się na odpowiedzialność karną — to istotna zmiana wobec poprzedniego systemu, gdzie brak rejestracji nie pociągał tak dotkliwych konsekwencji.
Powiązane głosowania
13 innych głosowań w tym procesie legislacyjnym
Jak głosowały partie?
Głosy posłów
460 głosów indywidualnych
