głosowanie nad całością projektu.
PrzyjętoPkt. 18 Sprawozdanie Komisji o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (druki nr 1856 i 1973)
Wyniki głosowania
Sejm uchwalił reformę systemu orzecznictwa lekarskiego w ZUS oraz zasad kontroli zwolnień lekarskich (257 głosów za, 5 przeciw, 180 wstrzymało się — głównie PiS). Ustawa następnie trafiła do Senatu, który wprowadził 5 poprawek, a sejmowe komisje rekomendowały ich przyjęcie.
W skrócie
ZUS ma kryzys kadrowy — brakuje 355 z 900 etatów lekarzy orzeczników (czyli 40%), a ci którzy pracują mają średnio ponad 60 lat. Ustawa ma to naprawić: fizjoterapeuci i pielęgniarki zyskają prawo wydawania niektórych orzeczeń ZUS, lekarze będą mogli pracować na umowę zlecenie zamiast tylko etatu, a każde orzeczenie musi być wydane w 30 dni. Równolegle ustawa precyzuje, kiedy można stracić zasiłek chorobowy — "praca na zwolnieniu" zyskuje ustawową definicję, a ZUS i pracodawcy dostają sformalizowane narzędzia kontroli.
Co się zmienia
- 1Fizjoterapeuci zyskują prawo orzekania w sprawach rehabilitacji leczniczej (prewencja rentowa), a pielęgniarki/pielęgniarze — w sprawach niezdolności do samodzielnej egzystencji (art. 85a nowego rozdziału 9a ustawy o SUS — poszerza krąg uprawnionych do wydawania orzeczeń ZUS poza lekarzy, by odciążyć niedoborową kadrę lekarską)
- 2Lekarze orzecznicy ZUS będą mogli być zatrudniani na umowę o pracę LUB umowę o świadczenie usług (zlecenie) — wybór należy do lekarza; wynagrodzenie ustalane mnożnikami przeciętnego wynagrodzenia GUS (art. 85b — ma zachęcić do pracy w ZUS poprzez elastyczne formy zatrudnienia)
- 3Trzyosobowe komisje lekarskie ZUS zastąpione jednoosobowym orzekaniem we wszystkich instancjach; lekarz musi wydać orzeczenie w 30 dni, ubezpieczony może wnieść ponaglenie, a od orzeczenia przysługuje sprzeciw w 14 dniach (art. 85e i 85f — przyspiesza procedurę i daje prawo do zaskarżenia)
- 4Szpitale i przychodnie (podmioty lecznicze) będą miały obowiązek nieodpłatnego udostępnienia dokumentacji medycznej ZUS w terminie 14 dni od wniosku (art. 85i — nowe zobowiązanie eliminuje dotychczasowe bariery dostępu ZUS do dokumentacji)
- 5Senat dodał poprawkę: w sprawach szczególnie skomplikowanych główny lekarz orzecznik może skierować sprawę do ponownego rozpatrzenia przez trzech lekarzy orzekających łącznie (poprawka nr 2 do druku 2070 — wyjątek od zasady jednoosobowego orzekania dla trudnych przypadków)
- 6Ustawowo zdefiniowano 'pracę zarobkową': każda czynność zarobkowa niezależnie od podstawy prawnej (umowa, zlecenie, działalność) — jej wykonywanie w czasie zwolnienia skutkuje utratą zasiłku za cały okres; polecenie pracodawcy nie jest usprawiedliwieniem (art. 17 ust. 1a ustawy zasiłkowej — eliminuje dotychczasowe luki interpretacyjne)
- 7Pracownicy wieloetatowi mogą pracować u drugiego pracodawcy podczas zwolnienia u pierwszego, jeśli rodzaj tej pracy na to pozwala; obowiązek osobnego wystawiania zwolnień dla każdego tytułu ubezpieczenia (art. 17 ust. 1c–1e ustawy zasiłkowej — nowe zasady dla osób pracujących w kilku miejscach)
- 8Zasady obliczania okresów składkowych (np. 30 dni = miesiąc, 22 dni robocze = miesiąc) przeniesione z rozporządzenia do ustawy (art. 12, zmiana ustawy emerytalnej — realizacja wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 grudnia 2023 r., sygn. SK 109/20)
- 9Kontrola zwolnień lekarskich przez ZUS i pracodawców sformalizowana: pisemne upoważnienie do kontroli, prawo wstępu do miejsca zamieszkania i legitymowania, protokół z 12 wymaganymi elementami (m.in. PESEL, numer zwolnienia), 7 dni na zastrzeżenia osoby kontrolowanej (art. 68a–68g ustawy zasiłkowej — nowe przepisy proceduralne dla kontrolujących)
- 10Ustawa wchodzi w życie etapowo: część przepisów po 14 dniach od ogłoszenia, najważniejszy blok reformy orzeczniczej (nowy tryb ZUS, fizjoterapeuci, pielęgniarki, sądownictwo) — 1 stycznia 2027 r. (art. 43)
Kogo dotyczy
Lekarze orzecznicy ZUS (nowe warunki zatrudnienia, wynagrodzenia, tryb orzekania); fizjoterapeuci i pielęgniarki/pielęgniarze (nowe uprawnienia orzecznicze); osoby przebywające na zwolnieniach lekarskich i pobierające zasiłek chorobowy lub świadczenie rehabilitacyjne; pracownicy wieloetatowi (pracujący na kilka umów jednocześnie); pracodawcy-płatnicy składek (nowe uprawnienia do kontroli zwolnień, obowiązki informacyjne); szpitale i przychodnie (obowiązek bezpłatnego udostępniania dokumentacji ZUS w 14 dniach); osoby ubiegające się o renty, rehabilitację leczniczą, rentę socjalną i świadczenie uzupełniające; sędziowie sądów powszechnych, Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego, prokuratorzy, kuratorzy, komornicy, urzędnicy służby cywilnej, żołnierze zawodowi i funkcjonariusze służb mundurowych (nowe zasady orzekania ZUS w ich sprawach); osoby niepełnosprawne
Praktyczny wpływ
ZUS ma realny problem kadrowy — przy 546 etatach obsadzonych brakuje 355 lekarzy (40% wakatów), a kolejki na orzeczenia się wydłużają. Dopuszczenie fizjoterapeutów i pielęgniarek do orzekania to próba łatania tej luki bez pełnego rozwiązania problemu. Koszty badań lekarskich dla sędziów i prokuratorów pokryje Skarb Państwa z budżetów odpowiednich organów (Ministerstwo Sprawiedliwości, Prokurator Generalny). Ponad 30 innych ustaw branżowych (dotyczących m.in. sędziów, komorników, notariuszy, żołnierzy) zostaje ujednoliconych przez odesłanie do nowego trybu orzekania ZUS — zamiast dotychczasowych różnych procedur dla różnych grup zawodowych będzie jedna wspólna procedura z rozdziału 9a ustawy o SUS.
Powiązane głosowania
11 innych głosowań w tym procesie legislacyjnym
Jak głosowały partie?
Głosy posłów
460 głosów indywidualnych
