głosowanie nad całością projektu.
PrzyjętoPunkt porządku obrad
Pkt. 5 Sprawozdanie Komisji o rządowym projekcie ustawy o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu (druki nr 2110, 2593 i 2593-A)
Wyniki głosowania
29 maja 2026związki partnerskie
Sprawozdanie Komisji o rządowym projekcie ustawy o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu
Sejm uchwalił 230 głosami za (198 przeciw, 1 wstrzymujący) ustawę o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu — pierwszą w Polsce formę prawnego uznania nieformalnych związków dla dwóch dorosłych osób, niezależnie od płci. Ustawa wejdzie w życie w terminie określonym w odrębnej ustawie wprowadzającej.
W skrócie
Ustawa pozwala dwóm dorosłym — niezależnie od płci — podpisać u notariusza „umowę o wspólnym pożyciu" i zyskać prawa dotąd zastrzeżone wyłącznie dla małżonków: wgląd do dokumentacji medycznej partnera w szpitalu, rentę rodzinną, zasiłek opiekuńczy i możliwość wspólnego rozliczenia PIT. To nie jest małżeństwo — nie ma tu wspólności majątkowej z automatu, dziedziczenia bez testamentu ani prawa do adopcji dzieci. Po wielomiesięcznych pracach komisji, odrzuceniu kilkunastu pakietów poprawek i czterech wyrokach Europejskiego Trybunału Praw Człowieka skazujących Polskę za brak jakiejkolwiek ochrony prawnej par nieformalnych, Sejm w głosowaniu końcowym uchwalił ustawę nieznaczną większością.
jakglosuja.pl
Wyniki per klub
za / przeciw / wstrz. / nieob.
- 0/175/0/12
- 153/0/0/3
- 24/4/0/4
- 20/0/0/1
- 0/12/0/4
- 14/0/0/1
- 11/0/0/4
- ?Posłowie Niezrzeszeni4/2/0/1
- 0/2/1/1
- 4/0/0/0
- 0/3/0/0
Analiza
15 lipca 2026, 07:26
Co się zmienia
- 1Nowa instytucja prawna: umowa o wspólnym pożyciu zawierana wyłącznie w formie aktu notarialnego (nie w USC), przez dwie pełnoletnie osoby jednocześnie obecne przed notariuszem, z opłatą rejestracyjną 100 zł przekazywaną gminie; notariusz w ciągu 7 dni przesyła wypis do urzędu stanu cywilnego — art. 3 i art. 4 druku 2593 (procedura zawarcia umowy i rejestracja statusu w rejestrze osób najbliższych w związku prowadzonym przez USC)
- 2Status 'osoby najbliższej w związku' nie jest nowym stanem cywilnym ani odrębnym aktem stanu cywilnego — to odrębna kategoria rejestrowana w ramach istniejącego rejestru stanu cywilnego — art. 10 druku 2593 (z chwilą zawarcia umowy obie strony uzyskują równe prawa i obowiązki)
- 3Domyślny ustrój majątkowy to ROZDZIELNOŚĆ majątkowa (każda strona zachowuje własny majątek i sama nim zarządza) — odwrotnie niż w małżeństwie, gdzie domyślna jest wspólność — art. 13 druku 2593; strony mogą umownie wybrać wspólność lub rozdzielność z wyrównaniem dorobków — art. 14 druku 2593
- 4Brak dziedziczenia ustawowego — partner nie dziedziczy automatycznie; konieczny testament, który można dołączyć jako załącznik do umowy — art. 8 ust. 4 druku 2593 (aneks z testamentami obu stron)
- 5Zakaz wspólnej adopcji i przysposobienia wewnętrznego (czyli adopcji dziecka partnera); brak domniemania ojcostwa dla dziecka urodzonego w trakcie trwania umowy — uzasadnienie druku 2110 (świadome wyróżnienie tej instytucji od małżeństwa)
- 6Rozwiązanie umowy bez sądu: przez zgodne, osobiste oświadczenia obojga przed notariuszem; jednostronnie — tylko jeśli taka możliwość i warunki powiadomienia drugiej strony zostały z góry zapisane w umowie — art. 31 druku 2593 (w zmienionym brzmieniu po przyjęciu poprawki Lewicy nr 15)
- 7Przyjęta poprawka Lewicy nr 12: usunięcie z ustawy przepisu nakazującego notariuszowi expressis verbis odmowę — obowiązek odmowy pozostaje, ale wynika teraz z ogólnego Prawa o notariacie, nie z tej ustawy — druk 2593-A poz. 12
- 8Przyjęta poprawka Lewicy nr 39: doprecyzowanie dokumentów potwierdzających zakończenie statusu — inny dokument przy rozwiązaniu wspólnym (wypis aktu notarialnego), inny przy jednostronnym (wypis protokołu) — art. 32 pkt 4 druku 2593, zmiana z druku 2593-A poz. 39
- 9Przeszkody do zawarcia umowy (zamknięty katalog): małoletność, brak zdolności do czynności prawnych, pokrewieństwo w linii prostej lub rodzeństwo, stosunek przysposobienia, pozostawanie w małżeństwie lub innej umowie o wspólnym pożyciu (w tym zagranicznej) — art. 7 druku 2593; uwaga: brak przeszkody dla osób z niepełnosprawnością psychiczną/intelektualną, które są wykluczone z prawa do zawarcia małżeństwa na mocy art. 12 §1 KRO
- 10Ustawa wchodzi w życie w terminie określonym w odrębnej ustawie – Przepisy wprowadzające; skutki podatkowe, ubezpieczeniowe i spadkowe (m.in. wspólny PIT, renta rodzinna, zasiłek opiekuńczy) reguluje oddzielny projekt UD88 — art. 33 druku 2593
Kogo dotyczy
Pary w nieformalnych związkach jednopłciowych (ok. 162 tys. par wg Europejskiego Sondażu Społecznego 2022) — dotąd całkowicie pozbawione jakiejkolwiek ochrony prawnej w Polsce; pary w nieformalnych związkach różnopłciowych (ok. 2 207 tys.) — dotychczas nieuznawane prawnie jako rodzina mimo wspólnego życia; osoby z niepełnosprawnością intelektualną lub psychiczną (34 605 osób z orzeczeniem) — dotąd wykluczone z małżeństwa na mocy art. 12 §1 KRO, a nieobjęte taką przeszkodą w tej ustawie; notariusze (3 219 kancelarii) — sporządzają umowy, pobierają opłatę 100 zł, przesyłają wypisy do USC; kierownicy urzędów stanu cywilnego (2 257 USC) — rejestrują i aktualizują nowy rejestr osób najbliższych w związku; sądy okręgowe — właściwe dla nowych rodzajów powództw (ustalenie nieistnienia umowy, unieważnienie, przymusowa rozdzielność majątkowa); wierzyciele stron umowy — uprawnieni do żądania sądowej rozdzielności majątkowej w celu zaspokojenia swoich wierzytelności; spadkobiercy stron umowy — w kontekście wyrównania dorobków i ograniczenia zachowku przy testamentach dołączonych do umowy.
Praktyczny wpływ
W praktyce partnerzy zyskają dostęp do dokumentacji medycznej i informacji o stanie zdrowia partnera w szpitalu — dziś często odmawia się go osobom niezamężnym. Przepisy wprowadzające (projekt UD88, procedowany oddzielnie) mają przyznać rentę rodzinną (świadczenie ZUS po śmierci partnera), zasiłek opiekuńczy na opiekę nad chorym partnerem oraz możliwość wspólnego rozliczenia podatku PIT. Rozwiązanie umowy — w odróżnieniu od rozwodu — nie wymaga postępowania sądowego i może nastąpić przez złożenie zgodnych oświadczeń przed notariuszem; jeśli strony wcześniej to zastrzegły w umowie, jedna z nich może rozwiązać ją jednostronnie, z obowiązkiem powiadomienia drugiej w sposób określony w umowie. Brak automatycznego dziedziczenia oznacza, że bez sporządzenia testamentu partner nie otrzyma nic po śmierci drugiej strony — majątek przejdzie do krewnych ustawowych.
Kontrowersje
Projekt realizuje cztery wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka przeciwko Polsce (Przybyszewska i inni — grudzień 2023, Formela i inni — wrzesień 2024, Szypuła i inni — luty 2025, Andersen — kwiecień 2025), stwierdzające naruszenie art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka (prawo do życia prywatnego i rodzinnego) przez całkowity brak ochrony prawnej par nieformalnych. PiS i Konfederacja kwestionują konstytucyjność ustawy, powołując się na art. 18 Konstytucji RP chroniący małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny — rząd Tuska twierdzi, że umowa o wspólnym pożyciu jest odrębną instytucją prawną i art. 18 jej nie dotyczy. Z drugiej strony organizacje LGBT krytykują projekt jako zbyt wąski — brak prawa do adopcji dzieci i przysposobienia wewnętrznego sprawia, że pary jednopłciowe wychowujące dzieci (biologiczne jednego z partnerów) nadal nie mają żadnej ochrony prawnej w relacji drugi partner–dziecko.
Powiązane głosowania
10 innych głosowań w tym procesie legislacyjnym
Głosy posłów
460 głosów indywidualnych