głosowanie nad całością projektu.
PrzyjętoPkt. 8 Sprawozdanie Komisji o senackim projekcie ustawy o zmianie ustawy o transporcie kolejowym (druki nr 2063 i 2073)
Wyniki głosowania
Sejm uchwalił całość ustawy o zmianie ustawy o transporcie kolejowym stosunkiem głosów 246 za, 2 przeciw i 171 wstrzymujących się — koalicja rządząca głosowała za, PiS w większości wstrzymał się od głosu (150 posłów), Konfederacja wstrzymała się. Ustawa wchodzi w życie 14 dni po ogłoszeniu.
W skrócie
Ustawa powstała po katastrofie budowlanej przy budowie tunelu średnicowego w Łodzi (wrzesień 2024 r. — zawalenie kamienicy, pękanie sąsiednich budynków, wstrzymanie drążenia tunelu o wartości ok. 2 mld zł), gdzie dotychczasowe przepisy nie dawały żadnych narzędzi do ochrony lokatorów ani do naprawienia chaosu inwestycyjnego. Nowe prawo nakłada na PKP PLK S.A. i CPK obowiązek finansowania mieszkań zastępczych dla lokatorów wysiedlonych pod inwestycje kolejowe — bez limitu czasowego i bez możliwości odmowy — oraz daje inwestorowi prawo do zmiany decyzji lokalizacyjnej i awaryjnego przejęcia maszyn budowlanych. W trakcie głosowań Sejm przyjął dwie kluczowe poprawki (zgłoszone przez PiS jako wnioski mniejszości, zaakceptowane niemal jednogłośnie stosunkiem 400 do 2), które wzmocniły ochronę ponad wersję komisyjną: zamieniły dobrowolność pomocy dla lokatorów na twardy obowiązek i zniosły 12-miesięczny limit jej trwania.
Co się zmienia
- 1Obowiązek (nie możliwość) pokrycia kosztów mieszkania zastępczego dla najemców wysiedlonych pod budowę linii kolejowej — art. 9y ust. 3g w brzmieniu z poprawki 3 (druk 2073, art. 1 pkt 4): PLK S.A., CPK lub gmina są zobowiązane płacić czynsz nie przez maksymalnie 12 miesięcy, lecz przez cały czas wysiedlenia — aż do powrotu lokatora do mieszkania lub sprzedaży nieruchomości; warunek: najemca mieszkał tam co najmniej 6 miesięcy przed wszczęciem postępowania, umowa najmu była zawarta nie później niż rok przed wnioskiem lokalizacyjnym.
- 2Indywidualna, szczegółowa wycena odszkodowania przez rzeczoznawcę majątkowego dla właścicieli nieruchomości przejętych pod inwestycję — art. 9wa ust. 5 w brzmieniu z poprawki 2 (druk 2073, art. 1 pkt 3): rzeczoznawca musi uwzględniać metraż, standard wykończenia, piętro, ekspozycję, nakłady remontowe poniesione przed inwestycją i lokalizację, według stanu rynku SPRZED wpływu budowy; wymuszona sprzedaż traktowana jak wywłaszczenie (zwolnienie z PIT), odszkodowanie wolne od podatku dochodowego.
- 3Możliwość zmiany decyzji o lokalizacji linii kolejowej przez wojewodę w przypadku nieprzewidzianych okoliczności — nowy art. 9wa ust. 1–9 (druk 2073, art. 1 pkt 3): zmiana możliwa gdy pojawią się zdarzenia techniczne, środowiskowe lub społeczne nieuwzględnione w dokumentacji projektowej, mające istotny wpływ na teren, mieszkańców lub bezpieczeństwo budowy; nie wymaga nowej oceny środowiskowej jeśli nie zmienia warunków już wydanej decyzji środowiskowej; nie jest wymagana zgoda innych stron postępowania poza wnioskodawcą.
- 4Prawo do awaryjnego zajęcia maszyn budowlanych przez inwestora — nowy art. 9yba (druk 2073, art. 1 pkt 5): w razie siły wyższej przy budowie tunelu (np. zagrożenie katastrofą) wojewoda może w ciągu 7 dni nakazać właścicielowi rzeczy ruchomej wykorzystywanej do inwestycji (np. tarczy drążącej tunel) jej przekazanie inwestorowi na czas oznaczony — decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu; wynagrodzenie dla właściciela ustala się po fakcie: porozumienie w ciągu 60 dni lub sąd.
- 5Możliwość wypłaty pieniędzy na zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych i roszczenie wobec wykonawcy — nowe art. 9za i 9zb (druk 2073, art. 1 pkt 6): jeśli budowa uniemożliwia korzystanie z mieszkań, PLK/CPK/gmina mogą przekazać środki na pomoc mieszkaniową; jeśli winę za to ponosi wykonawca robót, PLK/CPK mogą żądać od niego zwrotu poniesionych kosztów.
- 6Wydłużenie ważności decyzji środowiskowej (zezwolenia uwzględniającego wpływ na środowisko) dla tuneli kolejowych z 10 do 20 lat — nowy art. 9ah (druk 2073, art. 1 pkt 7): inwestor ma dwa razy więcej czasu na realizację projektu po uzyskaniu kluczowych pozwoleń; dotyczy decyzji wydanych po 31 grudnia 2013 r.
- 7Obowiązek stosowania kas rejestrujących (fiskalnych) przez przewoźników i operatorów kolejowych od 1 kwietnia 2027 r. — nowy art. 81a w ustawie o publicznym transporcie zbiorowym (druk 2073, art. 2).
- 8Przepisy przejściowe — art. 3 i 4 (druk 2073): nowe zasady stosuje się wstecznie do inwestycji tunelowych już realizowanych (w tym tunelu łódzkiego); osoby, które w dniu wejścia ustawy w życie już mieszkają w hotelach lub lokalach tymczasowych z powodu trwającej budowy, mogą otrzymać dofinansowanie czynszu przez 12 miesięcy od razu.
Kogo dotyczy
Najemcy lokali mieszkalnych przy budowie tunelu łódzkiego (ok. 20–25 kamienic według szacunków PKP PLK S.A.) i przyszłych inwestycji tunelowych (Warszawa, Kraków, Legionowo); właściciele nieruchomości przejmowanych pod linie kolejowe; PKP PLK S.A. i CPK jako inwestorzy (szacowane dodatkowe wydatki ok. 271 mln zł przy tunelu łódzkim: 200–250 mln zł odszkodowań, 15 mln zł czynszu zastępczego, 5–6 mln zł za maszyny); wykonawcy robót budowlanych przy budowie tuneli; przewoźnicy i operatorzy kolejowi (obowiązek kas fiskalnych od 2027 r.).
Praktyczny wpływ
Osoby, które już dziś przebywają w hotelach lub lokalach zastępczych z powodu budowy tunelu łódzkiego, od dnia wejścia ustawy w życie uzyskają prawo do 12-miesięcznego dofinansowania czynszu — bez konieczności czekania na nowe postępowanie. Dla przyszłych wysiedleń obowiązek inwestora trwa bezterminowo (do powrotu lub wykupu), co zasadniczo zmienia sytuację wobec dotychczasowego stanu prawnego, w którym nie istniała żadna podstawa do jakiejkolwiek pomocy. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska zgłaszał zastrzeżenia do wydłużenia ważności decyzji środowiskowej z 10 do 20 lat — ostatecznie przepis ten wszedł do ustawy mimo tych uwag.
Powiązane głosowania
8 innych głosowań w tym procesie legislacyjnym
Jak głosowały partie?
Głosy posłów
460 głosów indywidualnych