wniosek o przystąpienie do trzeciego czytania bez kierowania projektu do komisji
PrzyjętoPkt. 8 Sprawozdanie Komisji o senackim projekcie ustawy o zmianie ustawy o transporcie kolejowym (druki nr 2063 i 2073)
Wyniki głosowania
Sejm przegłosował przejście do trzeciego czytania senackiego projektu nowelizacji ustawy o transporcie kolejowym bez odsyłania go z powrotem do komisji. Projekt poparła koalicja rządząca (241 głosów za, 183 przeciw — PiS i Konfederacja głosowały przeciw).
W skrócie
Ustawa powstała po katastrofie budowlanej przy budowie tunelu kolejowego w Łodzi — w 2024 r. zawaliła się kamienica, inne budynki zaczęły pękać, mieszkańcy musieli uciec. Nowe przepisy dają PKP PLK S.A. i CPK narzędzia do radzenia sobie z takimi kryzysami: możliwość zmiany decyzji o trasie linii kolejowej, jeśli pojawią się nieprzewidziane problemy, oraz prawo do przejęcia maszyn budowlanych w nagłych przypadkach. Po raz pierwszy ustawa chroni też najemców (nie tylko właścicieli) — inwestor będzie mógł sfinansować im wynajem zastępczego mieszkania przez maksymalnie rok.
Co się zmienia
- 1Nowy art. 9wa (druk 2073, art. 1 pkt 3 — umożliwia korektę trasy budowanej linii): Wojewoda (przedstawiciel rządu w województwie) może zmienić decyzję o lokalizacji linii kolejowej, jeśli po rozpoczęciu budowy pojawią się nieprzewidziane okoliczności techniczne, środowiskowe lub społeczne — np. katastrofa geologiczna jak przy tunelu łódzkim. Zmiana nie wymaga nowej oceny środowiskowej, jeśli nie zmienia technicznych parametrów trasy. Zmiany można dokonać bez zgody innych stron postępowania.
- 2Nowy art. 9y ust. 3g–3h (druk 2073, art. 1 pkt 4 — ochrona najemców, nie właścicieli): PLK S.A., CPK lub gmina mogą pokryć koszt wynajmu lokalu zastępczego dla najemców (ludzi wynajmujących mieszkanie) przez maksymalnie 12 miesięcy. Warunek: najemca musiał mieszkać tam co najmniej 6 miesięcy przed wszczęciem postępowania, a umowa najmu musiała być zawarta nie później niż rok przed złożeniem wniosku lokalizacyjnego. Czynsz nie może przekroczyć stawek rynkowych dla lokali zastępczych w danej gminie.
- 3Nowy art. 9yba (druk 2073, art. 1 pkt 5 — przejęcie maszyny w nagłej sytuacji): W razie siły wyższej przy budowie tunelu (np. zagrożenie katastrofą) wojewoda może w ciągu 7 dni nakazać właścicielowi maszyny budowlanej (np. tarczy drążącej tunel) jej przekazanie inwestorowi — decyzja jest natychmiast wykonalna. Wynagrodzenie dla właściciela ustala się po fakcie w drodze porozumienia lub przed sądem.
- 4Nowe art. 9za–9zb (druk 2073, art. 1 pkt 6 — pomoc mieszkaniowa i roszczenie wobec wykonawcy): Jeśli budowa kolejowa uniemożliwia korzystanie z mieszkań, PLK/CPK/gmina mogą wypłacić mieszkańcom pieniądze na zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych. Jeśli za problem odpowiada wykonawca robót (nie inwestor), PLK/CPK mogą dochodzić od wykonawcy zwrotu poniesionych kosztów.
- 5Nowy art. 9ah (druk 2073, art. 1 pkt 7 — dłuższy termin ważności decyzji środowiskowej): Przy budowie tunelu kolejowego termin ważności decyzji środowiskowej (zezwolenia uwzględniającego wpływ na środowisko) wydłużono z 10 do 20 lat — inwestor ma dwa razy więcej czasu na realizację projektu po uzyskaniu kluczowych pozwoleń. Dotyczy też decyzji wydanych po 31 grudnia 2013 r.
- 6Nowy art. 81a w ustawie o transporcie zbiorowym (druk 2073, art. 2 — kasy fiskalne dla kolei): Przewoźnicy i operatorzy kolejowi muszą obowiązkowo stosować kasy rejestrujące (fiskalne) od dnia 1 kwietnia 2027 r.
- 7Przepisy przejściowe (druk 2073, art. 3–4 — wsteczne zastosowanie i pomoc dla poszkodowanych już dziś): Nowe zasady stosuje się do inwestycji tunelowych już realizowanych, w tym tunelu łódzkiego. Osoby, które w dniu wejścia ustawy w życie już mieszkają w hotelach lub lokalach zastępczych wskutek trwającej budowy, mogą uzyskać dofinansowanie czynszu przez 12 miesięcy od wejścia ustawy w życie.
Kogo dotyczy
Najemcy (lokatorzy wynajmujący mieszkania) w budynkach leżących na trasie inwestycji kolejowych, szczególnie przy budowie tuneli miejskich — w tym kilkudziesięciu najemców kamienic przy tunelu łódzkim; właściciele nieruchomości przy liniach kolejowych; PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. i CPK (Centralny Port Komunikacyjny) jako inwestorzy kolejowi; wykonawcy robót budowlanych przy inwestycjach kolejowych; przewoźnicy i operatorzy kolejowi (obowiązek kas fiskalnych od 2027 r.).
Praktyczny wpływ
Szacowane dodatkowe wydatki PKP PLK S.A. w pierwszym roku stosowania ustawy to ok. 271 mln zł — z czego ok. 200–250 mln zł to odszkodowania za przejmowane nieruchomości (ok. 20–25 kamienic po ok. 10 mln zł każda), ok. 15 mln zł to pokrycie czynszów zastępczych dla najemców (ok. 20 najemców na kamienicę przy czynszu ok. 2400 zł/mies.), a ok. 5–6 mln zł to wynagrodzenie za tymczasowe użycie tarczy drążącej tunel. Ustawa nie przewiduje refinansowania tych kosztów z budżetu państwa — płaci inwestor. Osoby już przebywające dziś w hotelach czy lokalach tymczasowych wskutek budowy tunelu łódzkiego mogą od razu skorzystać z dofinansowania czynszu.
Kontrowersje
Posłowie opozycji (Tomaszewski, Milczanowska, Wojciechowska van Heukelom) zgłosili 5 wniosków mniejszości domagając się znacznie szerszej ochrony poszkodowanych: m.in. obowiązkowego odkupu mieszkania przez inwestora po 12 miesiącach niedostępności, automatycznego odszkodowania w wysokości 8% wartości nieruchomości za każde rozpoczęte 3 miesiące niemożności korzystania z lokalu (do 40% wartości), a także rekompensat dla firm, których lokale użytkowe zostały wyłączone z użytku. Ustawa w wersji przyjętej przez komisję przewiduje jedynie możliwość (nie obowiązek) pokrycia kosztów najmu zastępczego — co zdaniem wnioskodawców wniosków mniejszości jest niewystarczające i pozostawia zbyt dużo w gestii uznania inwestora.
Powiązane głosowania
8 innych głosowań w tym procesie legislacyjnym
Jak głosowały partie?
Głosy posłów
460 głosów indywidualnych
