Sejm nadał w czwartek państwowej wytwórni monopol na produkcję paszportów, dowodów osobistych i praw jazdy — bez obowiązku przetargu i bez mechanizmu kontroli kosztów przez parlament. W tym samym dniu posłowie uchwalili plan zamykania kopalń węgla do 2049 roku, uruchomili fundusz obronny za 4,65 mld euro z unijnej pożyczki i nakazali deweloperom stosowanie jednej, obowiązkowej normy przy liczeniu metrażu mieszkań.
Paszport i dowód tylko z jednej fabryki — bez przetargu
Sejm niemal jednomyślnie uchwalił ustawę nadającą Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych (PWPW) wyłączne prawo do produkcji ok. 22 milionów dokumentów rocznie: dowodów osobistych, paszportów, praw jazdy, dowodów rejestracyjnych i kilkunastu innych. ZA: 432, PRZECIW: 1.
Dotąd PWPW rywalizowała z prywatnymi drukarniami w przetargach. Po nowej ustawie prywatne firmy tracą dostęp do tego rynku. Ceny dokumentów będą ustalane w negocjacjach dwustronnych między PWPW a zamawiającymi ministerstwami — bez zewnętrznej konkurencji i bez ustawowych widełek cenowych. W praktyce może to oznaczać wzrost opłat za dokumenty lub zwiększenie wydatków budżetowych na ich produkcję. Koalicja rządząca uzasadnia decyzję zagrożeniami hybrydowymi ze strony Rosji i Białorusi, powołując się m.in. na przypadek Litwy, gdzie prywatny producent paszportów stracił licencję bezpieczeństwa w 2024 roku.
Przed finalnym głosowaniem Sejm odrzucił poprawkę Konfederacji, która zobowiązywałaby ministra spraw wewnętrznych do złożenia Sejmowi raportu o kosztach i bezpieczeństwie monopolu po 12 miesiącach. ZA poprawką: 199, PRZECIW: 232. Parlament nie będzie miał więc ustawowego narzędzia do weryfikacji, ile i na jakich warunkach ministerstwa płacą za dokumenty. Ustawa była procedowana z pominięciem etapu konsultacji publicznych.
Kopalnie do zamknięcia do 2049 roku
Sejm uchwalił ustawę wdrażającą umowę społeczną z maja 2021 roku o stopniowym zamykaniu 17 kopalń węgla kamiennego energetycznego. ZA: 241, PRZECIW: 6, WSTRZYMAŁO SIĘ: 186.
Dla górników przewidziano dwa warianty osłony. Pierwszy: płatny urlop górniczy — pracownicy dołowi, którym brakuje maksymalnie pięciu lat do emerytury, dostają 80% pensji, a czas urlopu liczy się do stażu emerytalnego; pracownicy zakładów na powierzchni kwalifikują się do urlopu czteroletniego. Drugi: jednorazowa odprawa 170 000 zł bez podatku PIT i składki zdrowotnej — dla tych, którzy nie spełniają warunków urlopu. Kto weźmie odprawę lub urlop, nie może już wrócić do pracy w żadnej kopalni objętej systemem wsparcia — Agencja Rozwoju Przemysłu będzie to weryfikować. Na cały pakiet restrukturyzacyjny budżet państwa przeznaczy ok. 10,6 mld zł w latach 2026–2035.
Polityczny paradoks dnia: PiS złożył do ustawy aż 10 wniosków mniejszości — wszystkie przepadły głosami koalicji. Jednak to właśnie rząd PiS podpisał tę umowę społeczną w 2021 roku. W głosowaniu końcowym 171 posłów PiS wstrzymało się od głosu zamiast głosować przeciw.
4,65 mld euro na schrony i zbrojeniówkę
Sejm uchwalił ustawę tworzącą Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności — nową spółkę specjalnego przeznaczenia zakładaną przez Bank Gospodarstwa Krajowego. ZA: 239, PRZECIW: 23, WSTRZYMAŁO SIĘ: 166 (niemal cały PiS).
Spółka ma inwestować równowartość 4,65 mld euro pożyczonych z unijnego Krajowego Planu Odbudowy — Polska musi te środki spłacić do 2057 roku. Cztery cele: schrony i infrastruktura ochrony ludności, obiekty wojskowo-cywilne (dual-use), cyberbezpieczeństwo oraz przemysł zbrojeniowy i badania nad obronnością. Samorządy będą mogły zaciągać pożyczki na budowę schronów, firmy zbrojeniowe — na modernizację zakładów i B+R. Zarząd spółki nie może obejmować posłów, senatorów, urzędników rządowych ani lobbystów.
Zamówienia spółki poniżej unijnych progów są zwolnione z pełnej procedury Prawa zamówień publicznych — ogłaszane jedynie w Biuletynie Zamówień Publicznych. Ewentualne straty z ryzykownych inwestycji kapitałowych mogą w ostateczności obciążyć budżet państwa za pośrednictwem Funduszu Inwestycji Kapitałowych.
Metraż mieszkania: jeden standard dla wszystkich
Sejm jednomyślnie uchwalił ustawę nakazującą deweloperom liczenie metrażu mieszkań i domów według jednej, obowiązkowej Polskiej Normy PN-ISO 9836. ZA: 431, PRZECIW: 0.
Norma ta wyklucza z metrażu użytkowego powierzchnię zajętą przez stałe ściany działowe — kupujesz tylko przestrzeń do mieszkania, nie ściany. Do tej pory każdy deweloper mógł stosować własną metodę pomiaru i własne pojęcia: „powierzchnia posprzedażowa", „rozliczeniowa", „wykończeniowa" — co pozwalało naliczać wyższą cenę od sztucznie zawyżonego metrażu. Cena musi być teraz prostym iloczynem: metry kwadratowe razy stawka za metr — i nic poza tym. W przypadku dużych mieszkań i domów różnica między starą a nową metodą mogła sięgać kilkudziesięciu tysięcy złotych. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów wszczynał wcześniej postępowania przeciwko takim praktykom, ale okazały się niewystarczające. Ustawa dotyczy wyłącznie umów podpisanych po jej wejściu w życie.
Prawo pracy: wnioski urlopowe mailem i szybszy ekwiwalent
Koalicja rządząca przegłosowała ustawę upraszczającą kilka procedur pracowniczych. ZA: 234, PRZECIW: 175. PiS głosował w całości przeciw.
Pierwsza zmiana dotyczy ok. 14 milionów pracowników etatowych: kilkanaście formalności wymagających dotąd wyłącznie podpisanego papieru można teraz załatwiać mailem lub inną drogą elektroniczną. Chodzi m.in. o wnioski o urlop bezpłatny, czas wolny za nadgodziny, indywidualny rozkład czasu pracy, informację o monitoringu w zakładzie i instrukcje BHP.
Druga zmiana dotyczy ekwiwalentu za urlop — pieniędzy za niewykorzystane dni urlopu wypłacanych przy rozwiązaniu umowy. Pracodawca będzie mógł wypłacić go razem z ostatnim wynagrodzeniem, zamiast w dniu rozwiązania umowy. Gdy normalny termin wypłaty przypada przed końcem zatrudnienia, pracodawca ma maksymalnie 10 dni od zakończenia umowy na uregulowanie tej należności.
Spółdzielnie mieszkaniowe: walne tylko stacjonarnie, pary nieformalne bez pełnomocnictwa
Sejm uchwalił nowelizację ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. ZA: 253, PRZECIW: 0, WSTRZYMAŁO SIĘ: 181 (PiS).
Trzy główne zmiany. Walne zgromadzenia — doroczne zebrania ok. 3 764 spółdzielni w Polsce, gdzie głosuje się nad budżetem i władzami — muszą odbywać się wyłącznie stacjonarnie. Koniec z trybem zdalnym dopuszczonym w czasie pandemii. Kto nie może przyjść osobiście, może wysłać pełnomocnika — ale tylko bliskiego krewnego (rodzice, dzieci, rodzeństwo, małżonek), innego członka tej samej spółdzielni albo adwokata lub radcę prawnego. Pary nieformalne, w tym pary jednopłciowe, zostały wykluczone z katalogu — choć pierwotny projekt rządowy je dopuszczał z wymogiem zameldowania. Komisja Infrastruktury usunęła ten zapis i Sejm go nie przywrócił. Pełnomocnik nie może głosować w wyborach do rady nadzorczej i zarządu — tam wymagana jest osobista obecność. Osoby czekające latami na przekształcenie spółdzielczego prawa do lokalu we własność zyskują nowe narzędzie: jeśli spółdzielnia przez 24 miesiące od wejścia ustawy nie wykona potrzebnych formalności, sąd może sam orzec o ustanowieniu własności bez zgody spółdzielni.
Podsumowanie
Czwarty grudnia 2025 roku przyniósł decyzje o poważnych konsekwencjach finansowych dla obywateli: monopol PWPW przesądza, że ceny dokumentów tożsamości nie będą już regulowane rynkiem, a fundusz obronny uruchamia 4,65 mld euro zobowiązania, które Polska musi spłacić przez trzy dekady. Sejm uchwalił też jednomyślnie dwie uchwały symboliczne: upamiętniającą Grudzień '70 — ustanawiając 16–18 grudnia Dniami Pamięci Rewolty Grudniowej (433 głosy za, nikt przeciw) — oraz 60. rocznicę Orędzia Pojednania polskich biskupów (254 za), choć ta ostatnia wywołała zaskakująco burzliwą debatę wzdłuż linii koalicja kontra opozycja.
