wniosek o przystąpienie do trzeciego czytania bez kierowania projektu do komisji
PrzyjętoPkt. 14 Sprawozdanie Komisji o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (druki nr 2150 i 2152)
Wyniki głosowania
Sejm przyjął wniosek o przejście do trzeciego czytania (ostatecznego głosowania nad ustawą) bez odsyłania projektu z powrotem do komisji — wynikiem 235 do 204. Koalicja rządząca przeprowadziła tym samym obszerną nowelizację Prawa energetycznego o krok od finału.
W skrócie
Ta duża nowelizacja Prawa energetycznego łączy trzy rzeczy: tzw. pakiet antyblackoutowy (środki chroniące sieć przed blackoutem i upadłością sprzedawców prądu), głęboką reformę zasad przyłączania instalacji do sieci elektroenergetycznej (ograniczenie spekulacyjnych wniosków, które blokują moce dla realnych inwestycji), oraz nowe prawa konsumenckie — m.in. prawo do umowy z gwarantowaną stałą ceną prądu na co najmniej rok. Jednocześnie wdraża unijne przepisy o ochronie przed manipulacjami na hurtowym rynku energii (REMIT) i realizuje jeden z „kamieni milowych" KPO (warunki do wypłaty środków z Krajowego Planu Odbudowy).
Co się zmienia
- 1Prawo do stałej ceny prądu — każdy duży sprzedawca (obsługujący ponad 200 000 klientów) musi oferować umowę z gwarantowaną stałą ceną na minimum rok; sprzedawca nie może takiej umowy wypowiedzieć przed terminem (art. 5 ust. 4g, 4ha, 4hb druku 2150 — ochrona przed skokowymi wzrostami cen, jakie zdarzały się w UE po 2021 r.).
- 2Prawo do wielu umów i punktów poboru — odbiorca może mieć więcej niż jedną umowę i więcej niż jeden licznik na tym samym przyłączu, jeśli łączna pobierana moc nie przekracza mocy z umowy przyłączeniowej (art. 5 ust. 1ba–1bg druku 2150 — np. właściciel nieruchomości może rozliczać różne części budynku osobno).
- 3Podwojenie zaliczki za wniosek o przyłączenie do sieci wysokiego napięcia — ze 30 do 60 zł za każdy kilowat, a maksimum z 3 do 6 mln zł (art. 7 ust. 8a i 8b druku 2150 — zniechęca do składania wniosków bez realnych planów, które blokują moce przyłączeniowe dla innych).
- 4Nowe zabezpieczenie finansowe (kaucja) dla inwestorów ubiegających się o przyłączenie do sieci WN — 30 zł/kW do 100 MW i 60 zł/kW powyżej 100 MW; kaucja przepada jeśli inwestor nie realizuje inwestycji (art. 7 ust. 8c1–8c10 druku 2150 — walka ze spekulacyjnym blokowaniem zdolności przyłączeniowych).
- 5Kamienie milowe w umowach o przyłączenie — umowa wygasa automatycznie, jeśli inwestor nie uzyska pozwolenia na budowę w określonym terminie (dodany art. 7 ust. 2a druku 2150 — przymus realnej realizacji inwestycji, nie tylko rezerwowania mocy).
- 6Skrócenie ważności warunków przyłączenia z 2 lat do 1 roku (art. 7 ust. 8i druku 2150 — nieaktualne warunki nie będą już blokować sieci).
- 7Publiczne platformy informacyjne operatorów — dostępne online dane o wolnych mocach przyłączeniowych, statusie wniosków i odrzuconych wnioskach wraz z uzasadnieniem (art. 7 ust. 3a1–3a6 druku 2150 — realizacja kamienia milowego G14G z KPO).
- 8Elastyczne i konfigurowalne umowy o przyłączenie — nowe typy umów dla obszarów z przeciążoną siecią; operator może czasowo ograniczyć pobór lub wprowadzanie energii bez odszkodowania (art. 71 i 72 dodane do Prawa energetycznego druku 2150 — możliwość przyłączania instalacji tam, gdzie sieć jest już przepełniona).
- 9Rozszerzenie cable poolingu — współdzielenie jednego przyłącza możliwe teraz dla wszystkich instalacji (nie tylko OZE) i magazynów energii (art. 5 ust. 2a1 druku 2150 — efektywniejsze wykorzystanie istniejącej infrastruktury).
- 10Precyzyjne kryteria ubóstwa energetycznego — miesięczny dochód poniżej 75%/150%/250%/350% płacy minimalnej (odpowiednio dla 1/2–3/4–5/6+ osób) i wydatki na energię powyżej 10% dochodów; sprzedawca ma 21 dni na rozpatrzenie wniosku o wsparcie (art. 5gb ust. 3–5 i art. 5ga druku 2150).
- 11Obowiązkowa strategia zarządzania ryzykiem dla sprzedawców energii — plan zabezpieczający co 3 lata, składany do Prezesa URE; brak planu lub jego niewystarczalność skutkuje interwencją regulatora (art. 10e druku 2150 — zapobieganie upadłości sprzedawców i porzuceniu klientów bez dostawcy).
- 12Wyższe kary za manipulacje na hurtowym rynku energii (REMIT) — minimum 5 mln euro dla osoby fizycznej za najcięższe naruszenia (art. 56 ust. 2g druku 2150 — dostosowanie do unijnych minimów z rozporządzenia 2024/1106).
- 13Sprzedaż prądu bez koncesji przez 12+6 miesięcy — nowe elektrownie i magazyny mogą sprzedawać energię w okresie rozruchu technologicznego zanim dostaną koncesję (art. 33a–33d dodane do Prawa energetycznego druku 2150 — rozwiązuje dotychczasową lukę prawną).
Kogo dotyczy
Odbiorcy końcowi prądu w gospodarstwach domowych — dostają prawo do stałej ceny i lepszą ochronę przy ubóstwie energetycznym. Duzi sprzedawcy energii elektrycznej (obsługujący ponad 200 000 klientów) — muszą oferować nowe typy umów i opracowywać strategie zarządzania ryzykiem. Inwestorzy w farmy wiatrowe, fotowoltaikę, magazyny energii i biogazownie rolnicze — uproszczone procedury przyłączeniowe, ale też nowe wymogi finansowe (kaucje, kamienie milowe). Spółki kolejowe (PKP i inne) — ułatwienia w przyłączaniu infrastruktury kolejowej, wydłużone terminy. Operatorzy systemów dystrybucji i przesyłu energii (PGE Dystrybucja, Tauron, Enea, Energa, PSE) — nowe obowiązki informacyjne i platformy online. Urzęd Regulacji Energetyki — 25 nowych etatów i szersze kompetencje kontrolne. Uczestnicy hurtowego rynku energii — wyższe kary za manipulacje rynkowe.
Praktyczny wpływ
Konsument, który podpisze umowę ze stałą ceną na rok lub dłużej, ma pewność że cena nie wzrośnie i sprzedawca nie zerwie umowy — inaczej niż przy obecnych umowach „zmiennocentowych", gdzie cena mogła skoczyć z miesiąca na miesiąc. Realne inwestycje energetyczne (farmy wiatrowe, fotowoltaika) powinny szybciej uzyskać przyłączenie do sieci, bo kaucje i kamienie milowe wymuszą rezygnację z tysięcy wniosków złożonych „na wszelki wypadek" przez spekulantów — szacuje się, że moce zablokowane przez nierealizowane wnioski znacznie przewyższają realne potrzeby. Inwestorzy w nowe elektrownie ograniczają ryzyko finansowe w fazie rozruchu, bo mogą już sprzedawać prąd zanim dostaną formalną koncesję.
Powiązane głosowania
16 innych głosowań w tym procesie legislacyjnym
Jak głosowały partie?
Głosy posłów
460 głosów indywidualnych