głosowanie nad całością projektu.
PrzyjętoPkt. 11 Sprawozdanie Komisji o rządowym projekcie ustawy zmieniającej ustawę o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druki nr 1863 i 1926)
Wyniki głosowania
Sejm uchwalił ustawę tworzącą Centralny Rejestr Umów Jednostek Sektora Finansów Publicznych — publiczną bazę danych, w której ok. 60–70 tys. instytucji publicznych będzie musiało ujawniać informacje o zawieranych przez siebie umowach. Ustawa przeszła głosami koalicji rządzącej przy prawie jednolitym sprzeciwie PiS (175 głosów na nie).
Analiza
24 kwietnia 2026, 19:22
W skrócie
Nowa ustawa zobowiązuje wszystkie instytucje publiczne — ministerstwa, gminy, szpitale, uczelnie — do wpisywania do ogólnodostępnego internetowego rejestru informacji o umowach na dostawy, usługi i roboty budowlane. Po poprawce Koalicji Obywatelskiej obowiązek dotyczy umów o wartości co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę (ok. 4 300 zł w 2025 r.). Każdy obywatel będzie mógł bezpłatnie sprawdzić w internecie, na co konkretna instytucja publiczna wydaje pieniądze podatników.
Co się zmienia
- 1Nowy obowiązek dla instytucji publicznych: kierownicy ok. 60–70 tys. jednostek sektora finansów publicznych muszą wpisywać do rejestru informacje o umowach zamówień publicznych (art. 34a ust. 1 u.f.p. w druku 1863 — dotyczy dostaw, usług i robót budowlanych w rozumieniu prawa zamówień publicznych, a nie np. umów o pracę czy dotacji)
- 2Próg publikacji ustalono na poziomie minimalnego wynagrodzenia za pracę (poprawka KO przyjęta w druku 1926-A, pkt 3 — zastąpiła pierwotnie proponowane przez rząd 10 000 zł netto; Senat poszedł jeszcze dalej i zaproponował całkowite zniesienie progu, co komisja sejmowa rekomenduje przyjąć w kolejnym głosowaniu)
- 3Termin na wpisanie umowy do rejestru wynosi 30 dni od jej zawarcia lub zmiany (art. 34a ust. 10 u.f.p. w druku 1863 — wydłużony z wcześniej planowanych 14 dni; dni awarii systemu nie wliczają się do terminu)
- 4Wyłączenia dla służb specjalnych i obronności: ABW, Agencja Wywiadu, SKW, SWW, CBA, jednostki MON i placówki zagraniczne RP są całkowicie zwolnione z obowiązku wpisów (art. 34a ust. 5 pkt 1 u.f.p. — chodzi o ochronę informacji wrażliwych dla bezpieczeństwa państwa)
- 5Wyłączenia przedmiotowe: poza rejestrem pozostają zamówienia obronne, umowy dotyczące infrastruktury krytycznej i granicy państwowej, czynności operacyjno-rozpoznawcze służb finansowane z funduszu operacyjnego oraz umowy NFZ z lekarzami i szpitalami (art. 34a ust. 5 pkt 2–6 u.f.p. — NFZ osobno publikuje te dane na podstawie własnych przepisów)
- 6Przyspieszone wdrożenie: po przyjętych poprawkach Polskiej 2050 wszystkie instytucje objęte są od 1 lipca 2026 r. zamiast rozłożonego harmonogramu 2027–2028 z pierwotnego projektu (art. 14a zmieniony poprawkami nr 7–10 i 12 w druku 1926-A)
- 7Brak sankcji karnej dla kierowników instytucji: usunięto przepis grożący do 2 lat więzienia za nieprowadzenie rejestru — zastąpiony kontrolą zarządczą i przepisem o dostępie do informacji publicznej (max. 1 rok na wniosek sądu) (uzasadnienie druku 1863 — zmiana polityki egzekwowania prawa z represyjnej na administracyjną)
- 8Rejestr jako oficjalny kanał informacji publicznej: dane wpisane do rejestru zwalniają instytucję z obowiązku odpowiadania na indywidualne wnioski o dostęp do informacji publicznej w tym zakresie (zmiana art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, art. 2 druku 1926 — analogicznie jak działa Biuletyn Informacji Publicznej)
- 9Bankowy Fundusz Gwarancyjny (BFG) wyłączony z obowiązku dla umów restrukturyzacyjnych, gwarancyjnych i operacji rynku finansowego (art. 4 druku 1926 — chodzi o umowy przy ratowaniu banków i wypłatach depozytów gwarantowanych, których ujawnienie mogłoby destabilizować rynek finansowy)
Kogo dotyczy
Kierownicy i pracownicy ok. 60–70 tys. instytucji publicznych zobowiązanych do prowadzenia wpisów: ministerstwa i KPRM, urzędy wojewódzkie, kancelarie Sejmu, Senatu i Prezydenta RP, sądy (TK, SN, NSA, WSA), NIK, RPO, gminy i powiaty z ich jednostkami (szkoły, żłobki, domy kultury), szpitale publiczne (SPZOZ-y), uczelnie publiczne i PAN; firmy i osoby fizyczne będące kontrahentami instytucji publicznych (ich nazwa, NIP, adres i wartość kontraktu staną się publiczne); obywatele i organizacje pozarządowe monitorujące wydatki publiczne (np. Sieć Obywatelska Watchdog Polska) — zyskują łatwiejszy dostęp do informacji; Minister Finansów i Gospodarki jako operator systemu informatycznego.
Praktyczny wpływ
Każdy obywatel zyska bezpłatny, ogólnodostępny wgląd przez internet do tego, z kim i za ile zawarła umowę jego gmina, szpital czy ministerstwo — bez składania wniosku o dostęp do informacji publicznej i oczekiwania na odpowiedź. Firmy i przedsiębiorcy jako kontrahenci instytucji publicznych muszą liczyć się z tym, że wartość ich kontraktów z państwem stanie się publiczna — co ułatwi konkurentom śledzenie rynku zamówień. Instytucje kontrolne (NIK, regionalne izby obrachunkowe, prokuratura) dostaną scentralizowane narzędzie do szybkiej weryfikacji wydatków publicznych bez potrzeby odrębnych kwerend. Kierownicy instytucji publicznych i ich pracownicy zyskają nowy obowiązek administracyjny — konieczność zakładania kont w systemie i terminowego wpisywania umów.
Kontrowersje
Główny spór toczył się o wysokość progu ujawniania umów. Rząd zaproponował 10 000 zł netto — Sieć Obywatelska Watchdog Polska i Rzecznik Praw Obywatelskich (RPO) domagały się progu 500 zł lub jego całkowitego zniesienia, wskazując, że przy progu 10 000 zł aż 77–88% umów gmin w ogóle nie trafiłoby do rejestru. Sejm przyjął kompromis (minimalne wynagrodzenie, czyli ok. 4 300 zł), ale Senat poszedł dalej i zaproponował całkowite zniesienie progu — wszystkie umowy miałyby być jawne niezależnie od wartości, co komisja sejmowa rekomenduje przyjąć. Organ nadzoru danych osobowych (UODO) zakwestionował przyjęty model wielu administratorów danych jako potencjalnie niezgodny z RODO, ale jego uwagi nie zostały uwzględnione w pełni przez rząd.
Powiązane głosowania
7 innych głosowań w tym procesie legislacyjnym
Jak głosowały partie?
Głosy posłów
460 głosów indywidualnych
