Sejm 23 stycznia 2026 r. zamknął specjalne przepisy dla ukraińskich uchodźców wojennych — od 5 marca milion osób z PESEL UKR musi przejść na zwykłe prawo cudzoziemskie. Tego samego dnia posłowie uchwalili też reformę cyberbezpieczeństwa dla tysięcy firm, zaostrzyli zasady aresztu tymczasowego i przedłużyli zakaz sprzedaży państwowej ziemi rolnej do 2036 roku.
Wygaszenie specustawy ukraińskiej
Sejm przyjął ustawę kończącą nadzwyczajne przepisy z marca 2022 roku, które dawały Ukraińcom błyskawiczny PESEL, uproszczony dostęp do rynku pracy i świadczeń. Specustawa wygasa 5 marca 2026 r. — sprawdzone rozwiązania (PESEL UKR, elektroniczna karta Diia w mObywatelu) przechodzą do ogólnego prawa o ochronie cudzoziemców, ale warunki są zaostrzone.
Pełny dostęp do NFZ będzie miał tylko ten, kto płaci składki zdrowotne — wyjątki dotyczą m.in. kobiet w ciąży, dzieci do 18 lat i ofiar przemocy. Świadczenia 800+, Dobry Start i „aktywnie w żłobku” od czerwca 2026 r. wymagają aktywności zawodowej rodzica. Zakwaterowanie kryzysowe trwa maksymalnie 60 dni; dłużej — tylko dla osób starszych i z ciężką niepełnosprawnością.
Około miliona osób musi do 4 marca 2027 r. uzyskać normalny tytuł pobytowy (np. zezwolenie na pracę). Bez tego — 30 dni na wyjazd z Polski. Pracodawcy zatrudniający Ukraińców muszą zgłaszać to urzędowi pracy; brak zgłoszenia grozi grzywną 1000–3000 zł, choć sama praca pozostaje legalna.
ZA: 232, PRZECIW: 23 (wstrzymali się: 175, głównie PiS)
Cyberbezpieczeństwo — ustawa o KSC
Polska wdraża unijną dyrektywę NIS 2. Tysiące firm i instytucji — dotąd poza systemem — będą musiały dbać o bezpieczeństwo IT: producenci żywności, firmy chemiczne, operatorzy infrastruktury kosmicznej, dostawcy chmury, spółki wodociągowe, urzędy i szpitale.
Podmioty kluczowe i ważne muszą się zarejestrować, wdrożyć system zarządzania bezpieczeństwem informacji i zgłaszać poważne incydenty. Prezesi i dyrektorzy odpowiadają za cyberbezpieczeństwo osobiście i co roku przechodzą obowiązkowe szkolenie. Urzędy i uczelnie wyższe mają łagodniejszy standard niż firmy prywatne. Terminy rejestracji wydłużono z 3 do 6 miesięcy.
Dwie poprawki koalicji przeszły przy sprzeciwie PiS (249–162 i 237–196) — prawdopodobnie dotyczyły spornych przepisów o nadzorze rządu i dostawcach wysokiego ryzyka (w tym sprzętu telekomunikacyjnego). Reszta poprawek opozycji padła.
Dla zwykłego obywatela skutki pośrednie: wyższe koszty usług (energia, woda, telekomunikacja, żywność), bo firmy muszą inwestować w zabezpieczenia — część kosztów trafi do cen.
ZA: 407, PRZECIW: 10
Ziemia państwowa — zakaz sprzedaży przedłużony do 2036 r.
KOWR zarządza ponad 1,3 mln ha państwowej ziemi rolnej. Sejm przedłużył zakaz jej sprzedaży o kolejne 10 lat — do 30 kwietnia 2036 r. Duże fundusze i inwestorzy zagraniczni dalej nie kupią tych gruntów na wolnym rynku.
Jednocześnie podniesiono próg małych działek, które KOWR może sprzedać bez zgody ministra: z 2 ha do 5 ha. Poprawka PiS i Prezydenta, która miała zostawić próg 2 ha, padła (189–238). Mali rolnicy chcący kupić działkę 2–5 ha od Skarbu Państwa mają prostszy proces — bez czekania na zgodę ministerialną.
Sejm przyjął też łagodniejszą preambułę ustawy (242–183) — zamiast wersji komisji o „zagrożeniach z importu spoza UE” obowiązuje brzmienie odwołujące się do Konstytucji, zrównoważonego rolnictwa i rodzinnych gospodarstw.
ZA: 427, PRZECIW: 2 (ostateczne przyjęcie ustawy)
Areszt tymczasowy — reforma KPK
Sejm uchwalił pakiet zmian w procesie karnym. Osoby aresztowane przed wyrokiem mają zyskać silniejsze prawa, prokuratura — węższe uprawnienia.
Pierwszy okres aresztu bez odnowienia skraca się z 3 miesięcy do 1 miesiąca. Sąd musi rozważyć areszt domowy i dozór elektroniczny zamiast więzienia. Wprost zakazano aresztu stosowanego po to, by wymusić zeznania. Dowodów zdobytych nielegalnie (np. przy nielegalnym podsłuchu) nie wolno używać w sądzie — prokurator traci prawo samodzielnie „legalizować” takie materiały.
Aresztowany dostaje bezterminową zgodę na telefon do adwokata — nie trzeba jej odnawiać przy każdej zmianie aresztu. Zażalenie na areszt rozpatruje trzyosobowy skład sędziowski, nie jeden sędzia.
PiS głosowało przeciw (174 głosy), Konfederacja wstrzymała się — mimo że własne postulaty (areszt domowy, opaska GPS) znalazły się w ustawie.
ZA: 240, PRZECIW: 174
Reforma KRS — sędziowie wybierają sędziów
Sejm przyjął ustawę zmieniającą sposób obsady Krajowej Rady Sądownictwa — organu rekomendującego kandydatów na sędziów. Zamiast Sejmu, 15 sędziów-członków KRS mają wybierać sami sędziowie w tajnych wyborach przez PKW.
Kandydat musi mieć co najmniej 10 lat stażu; zgłoszenie wymaga 100 podpisów sędziów, w tym minimum 5 z tego samego szczebla sądownictwa. Adwokaci, radcowie i notariusze też mogą nominować kandydatów. Przed wyborami PKW organizuje publiczne wysłuchania kandydatów.
Reforma ma odpowiedzieć na wyroki TSUE i ETPCz uznające obecną KRS za zależną od polityków — Polska płaci za to karę 1 mln euro dziennie. Prezydent Karol Nawrocki zawetował ustawę 19 lutego 2026 r.; do odrzucenia weta potrzeba 276 głosów, a koalicja ma ok. 232.
ZA: 232, PRZECIW: 183
Aktywny rolnik — twardejsze kryteria dopłat
Sejm zaostrzył zasady, kto może dostać unijne dopłaty bezpośrednie. Od 2027 r. większość rolników będzie musiała udowodnić realną działalność — faktury za nawozy, środki ochrony roślin lub przychody ze sprzedaży płód.
Około 570 tys. gospodarstw jest zwolnionych automatycznie (hodowcy zwierząt, rolnictwo ekologiczne, młodzi rolnicy). W 2026 r. obowiązek dokumentowania dotyczy tylko ok. 60 tys. gosparstw; od 2027 r. — ok. 660 tys.
Właściciele gruntów wydzierżawionych bez pisemnej umowy, którzy sami nie uprawiają ziemi, mogą stracić dopłaty. Prezydent Nawrocki zawetował ustawę.
ZA: 240, PRZECIW: 179
Podsumowanie
23 stycznia 2026 r. Sejm przepchnął kilka dużych reform naraz: koniec specustawy ukraińskiej, nowe obowiązki cyberbezpieczeństwa dla firm, zaostrzenie aresztu tymczasowego i przedłużenie zamrożenia sprzedaży państwowej ziemi rolnej. Najbardziej podzieliły salę reforma KRS (232–183), ustawa o aktywnym rolniku (240–179) i cyberbezpieczeństwo (407–10). Sejm odrzucił kandydatury PiS do Trybunału Konstytucyjnego (Ast: 158–223, Kotowski: 158–224) i odrzucił niemal wszystkie poprawki Senatu do ustawy o Portalu Poparcia — pozostaje spór, kto kontroluje platformę do zbierania podpisów wyborczych online.
