Sejm uchwalił 23 stycznia 2026 r. dwie przełomowe ustawy w jednym dniu: reformę procedury karnej, która ma ukrócić nadużywanie aresztu tymczasowego, oraz nowy sposób wyboru sędziów do Krajowej Rady Sądownictwa — zamiast Sejmu, sędziów do KRS będą wybierać sami sędziowie. To był jeden z najbardziej pracowitych dni legislacyjnych ostatnich miesięcy — Sejm przegłosował kilkanaście różnych ustaw, od wygaszenia specjalnego statusu ukraińskich uchodźców po nowe przepisy o cyberbezpieczeństwie.
Koniec aresztu „na wydobycie"
Sejm uchwalił kompleksową reformę Kodeksu postępowania karnego. Za głosowało 240 posłów, przeciw 174, a 20 — głównie Konfederacja — wstrzymało się, mimo że jej własny projekt był częścią uchwalonego pakietu.
Najważniejsza zmiana: prokuratorowi nie wolno już stosować aresztu tymczasowego po to, żeby „wyciągnąć" zeznania lub wymusić przyznanie się do winy. Ten zakaz został wprost wpisany do ustawy. Dotychczas taki areszt był oficjalnie niedozwolony, ale przepisy nie mówiły tego wprost — teraz mówią.
Pierwszy okres aresztu skrócono z 3 miesięcy do 1 miesiąca. Prokurator musi przed każdym przedłużeniem udowodnić, co konkretnie zrobił w tym czasie i co planuje. Jeśli siedział bezczynnie — sąd może nie przedłużyć aresztu.
Do polskiego prawa wróciła zasada obowiązująca przed 2016 rokiem: dowodów zdobytych przez przestępstwo — np. przez nielegalny podsłuch — nie wolno używać w procesie. Zmiana uchyla też uprawnienie prokuratora do samodzielnego „legalizowania" podsłuchów wykraczających poza zakres zgody sądu.
Nowe przepisy wprowadzają dwa alternatywy dla aresztu: areszt domowy i elektroniczną opaskę na nodze. Sąd musi rozważyć te opcje, zanim zdecyduje o izolacji. Odwołania od aresztu rozpatruje teraz skład trzech sędziów zamiast jednego.
Aresztowany zyskuje bezterminową zgodę na telefony do adwokata — bez konieczności odnawiania zezwolenia przy każdej zmianie prokuratury lub aresztu śledczego.
ZA: 240, PRZECIW: 174
Sędziowie wybiorą sędziów do KRS
Sejm uchwalił reformę Krajowej Rady Sądownictwa — organu, który rekomenduje prezydentowi kandydatów na sędziów. Za głosowało 232 posłów, przeciw 183.
Od 2017 r. 15 spośród 25 sędziowskich członków KRS wybierał Sejm — Trybunał Sprawiedliwości UE i Europejski Trybunał Praw Człowieka wielokrotnie uznawały to za naruszenie niezależności sądownictwa. Polsce grozi kara 1 mln euro dziennie za niewykonanie wyroku TSUE.
Nowa ustawa oddaje wybór tym 15 sędziom samym sędziom — w tajnych, bezpośrednich wyborach organizowanych przez Państwową Komisję Wyborczą. Kandydować może sędzia z co najmniej 10-letnim stażem, popierany przez 100 podpisów sędziów. Prawo zgłaszania kandydatów mają też samorządy adwokatów, radców prawnych i notariuszy. Przy KRS ma powstać Rada Społeczna złożona z prawników, naukowców i organizacji pozarządowych. Sędziowie wybrani do KRS przez Sejm w 2018 i 2022 r. nie mogą kandydować w nowych wyborach.
Ustawa trafi teraz do Senatu i prezydenta Nawrockiego, który publicznie kwestionuje jej zgodność z Konstytucją.
ZA: 232, PRZECIW: 183
Koniec specjalnych praw dla Ukraińców
Sejm uchwalił ustawę wygaszającą specjalne przepisy dla ukraińskich uchodźców wojennych obowiązujące od marca 2022 r. Za głosowało 232 posłów, 23 było przeciw — Konfederacja, a PiS w większości wstrzymał się.
Specustawa wygasa 5 marca 2026 r. Sprawdzone rozwiązania — numer PESEL ze statusem UKR i elektroniczna karta Diia w aplikacji mObywatel zamiast papierowych zaświadczeń — zostają, ale przeniesione do ogólnego prawa o cudzoziemcach.
Zmieniają się warunki dostępu do świadczeń. Ukrainiec bez pracy i bez składek zdrowotnych straci pełen dostęp do NFZ — wyjątki zachowano dla kobiet w ciąży, dzieci do 18 lat i ofiar przemocy. Świadczenia 800+, Dobry Start i „aktywnie w żłobku" będą od 1 czerwca 2026 r. wymagały aktywności zawodowej rodzica, tak jak u innych cudzoziemców. Zakwaterowanie kryzysowe przysługuje maksymalnie przez 60 dni dla wszystkich — dłużej tylko dla samotnych seniorów i osób z ciężką niepełnosprawnością.
Około miliona Ukraińców z numerem PESEL UKR musi do 4 marca 2027 r. wyrobić normalny tytuł pobytowy — np. zezwolenie na pobyt czasowy z tytułu pracy — albo opuścić Polskę. Kto tego nie zrobi, będzie miał na wyjazd 30 dni.
ZA: 232, PRZECIW: 23
Nowe obowiązki cyberbezpieczeństwa dla firm
Sejm uchwalił nowelizację ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa — wdrożenie unijnej dyrektywy NIS 2. Za głosowało 407 posłów, przeciw 10, wstrzymało się 17.
Ustawa rozszerza obowiązki cyberbezpieczeństwa na tysiące nowych firm i instytucji, których poprzednie przepisy nie obejmowały: producentów żywności, firmy chemiczne, spółki wodno-kanalizacyjne, podmioty z sektora kosmicznego, dostawców usług chmurowych i centrów danych. Łącznie szacunkowo ponad 10 000 podmiotów.
Każda z tych firm będzie musiała wdrożyć system zarządzania bezpieczeństwem informacji, rejestrować się w nowym wykazie i zgłaszać poważne incydenty do państwowych zespołów reagowania. Prezes lub dyrektor odpowiada za cyberbezpieczeństwo firmy osobiście i musi co roku przejść obowiązkowe szkolenie z tej dziedziny. Firmy z UE mające klientów w Polsce będą musiały wyznaczyć formalnego przedstawiciela w kraju.
W toku głosowań dwie poprawki przeszły wyłącznie głosami koalicji rządzącej, mimo niemal jednolitego sprzeciwu PiS — co wskazuje, że dotyczyły politycznie wrażliwych przepisów, prawdopodobnie dotyczących dostawców sprzętu 5G lub zakresu uprawnień nadzorczych rządu nad prywatnymi firmami.
ZA: 407, PRZECIW: 10
Państwowa ziemia rolna zamknięta na sprzedaż do 2036 r.
Sejm niemal jednogłośnie (427 za, 2 przeciw) przedłużył o kolejne 10 lat zakaz sprzedaży państwowych gruntów rolnych zarządzanych przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa. Zakaz obowiązuje teraz do 30 kwietnia 2036 r.
Polska ma ok. 1,33 mln hektarów państwowej ziemi rolnej. Przez kolejną dekadę nie trafi ona na wolny rynek — inwestorzy krajowi i zagraniczni nie będą mogli jej kupić. Dzierżawcy tych gruntów mogą planować działalność z dziesięcioletnim horyzontem.
Jedyna zmiana na korzyść kupujących: działki do 5 hektarów można teraz kupić bez pozwolenia ministra — poprzednio próg wynosił 2 hektary. Mniejsza biurokracja dla rolników zainteresowanych małymi kawałkami ziemi.
ZA: 427, PRZECIW: 2
Podsumowanie
23 stycznia 2026 r. był dniem wyjątkowo intensywnym legislacyjnie — Sejm uchwalił kilkanaście ustaw i odrzucił dziesiątki poprawek opozycji. Dwa projekty mają największe znaczenie dla zwykłych obywateli: reforma aresztu tymczasowego wprost ogranicza możliwości policji i prokuratury wobec zatrzymanych, a wygaszenie specustawy ukraińskiej zmienia warunki pobytu blisko miliona osób w Polsce. Reforma KRS — politycznie najbardziej kontrowersyjna — zmierza do Senatu i prezydenta, który sygnalizował sprzeciw.
