głosowanie nad całością projektu.
PrzyjętoPunkt porządku obrad
Pkt. 3 Sprawozdanie Komisji o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska (druki nr 2778 i 2818)
Wyniki głosowania
31 lipca 2026antysmogowa
Sprawozdanie Komisji o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska
Sejm uchwalił ustawę (266 za, 175 przeciw, 1 wstrzymujący) dającą mieszkańcom, organizacjom ekologicznym i firmom prawo do zaskarżania w sądzie regionalnych programów ochrony powietrza — bez konieczności udowadniania, że naruszono ich indywidualny interes prawny. Wcześniej tego samego dnia Sejm odrzucił wszystkie pięć wniosków mniejszości zgłoszonych przez PiS, które chciały to prawo rozszerzyć lub ograniczyć swobodę samorządów przy zaostrzaniu zakazów emisji.
W skrócie
Przez lata mieszkańcy i organizacje ekologiczne nie mogli skutecznie zaskarżyć w sądzie regionalnych planów walki ze smogiem, bo sądy wymagały wykazania indywidualnego interesu prawnego — co było w praktyce niemożliwe. Uchwalona ustawa to zmienia: od teraz każdy mieszkaniec strefy z przekroczeniami norm, organizacja ekologiczna z co najmniej 2-letnim stażem albo firma działająca co najmniej 2 lata w tej strefie może złożyć skargę do sądu administracyjnego (czyli sądu kontrolującego działania władz publicznych) na uchwałę sejmiku o programie ochrony powietrza. Ustawa odpowiada też bezpośrednio na skargę Komisji Europejskiej złożoną przeciwko Polsce w grudniu 2025 r. przed Trybunałem Sprawiedliwości UE (sprawa C-771/25) — jej uchwalenie pozwala uniknąć potencjalnych kar finansowych.
jakglosuja.pl
Wyniki per klub
za / przeciw / wstrz. / nieob.
- 155/0/0/1
- 0/136/1/10
- 0/38/0/2
- 32/0/0/0
- 20/0/0/1
- 14/0/0/2
- 15/0/0/0
- 14/0/0/1
- ?Posłowie Niezrzeszeni6/1/0/0
- 3/0/0/1
- 4/0/0/0
- 3/0/0/0
Co się zmienia
- 1Prawo do skargi sądowej bez wykazywania interesu prawnego dla mieszkańców — każdy, kto zamieszkuje strefę objętą programem ochrony powietrza (POP), może teraz zaskarżyć uchwałę sejmiku województwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (art. 96b pkt 1 — nowy przepis dodawany do ustawy Prawo ochrony środowiska przez art. 1 projektu).
- 2Prawo skargi dla organizacji ekologicznych i NGO — organizacja społeczna powołująca się na cele statutowe w zakresie ochrony powietrza lub zdrowia, działająca co najmniej 24 miesiące przed ogłoszeniem uchwały, może zaskarżyć program antysmogowy (art. 96b pkt 3 — dotyczy organizacji z udokumentowaną działalnością statutową).
- 3Prawo skargi dla firm i organizacji prowadzących działalność w strefie — osoby prawne i jednostki organizacyjne (np. fundacje, stowarzyszenia, spółki) z co najmniej 24-miesięcznym stażem działalności w danej strefie też mogą skarżyć (art. 96b pkt 2 — warunek: udokumentowana działalność gospodarcza albo statutowa w strefie przez 2 lata).
- 4Można zaskarżyć brak działania samorządu (bezczynność) — jeśli sejmik województwa nie uchwalił w terminie programu ochrony powietrza lub planu działań krótkoterminowych (PDK — planu awaryjnych działań przy szczególnie złej jakości powietrza), można wnieść skargę do sądu; tej skargi nie ogranicza żaden termin (art. 96b in fine — explicite obejmuje niepodjęcie uchwał).
- 5Termin na złożenie skargi: 6 miesięcy od dnia ogłoszenia uchwały; stare uchwały POP ogłoszone przed wejściem ustawy w życie można zaskarżyć przez 6 miesięcy od daty wejścia ustawy w życie (art. 96c — przepis o terminie wniesienia skargi; przepis intertemporalny z art. 2).
- 6Opłata sądowa: 300 zł od skargi na uchwałę sejmiku, 100 zł od skargi na bezczynność organu (przepis o wpisie sądowym — niższe niż standardowe opłaty w sprawach administracyjnych, co ma ułatwić dostęp do sądu).
- 715 województw zobowiązanych do aktualizacji programów ochrony powietrza do 30 listopada 2026 r. — dotyczy stref, w których ocena jakości powietrza (przeprowadzana przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska) za rok 2024 lub 2025 wykazała przekroczenia norm; aktualizacja w uproszczonej formie — bez kosztownego modelowania matematycznego emisji (art. 2 ust. 1–3 — przepis przejściowy dotyczący wygasających POP).
Kogo dotyczy
Mieszkańcy stref z przekroczonymi normami jakości powietrza (dotyczy praktycznie całej Polski poza nielicznymi obszarami); organizacje ekologiczne i NGO zajmujące się ochroną powietrza lub zdrowia z co najmniej 2-letnim stażem; firmy i inne podmioty prowadzące udokumentowaną działalność w strefach objętych programami; 15 urzędów marszałkowskich i sejmików województw, które muszą zaktualizować programy ochrony powietrza do końca listopada 2026 r.; Wojewódzkie Sądy Administracyjne i Naczelny Sąd Administracyjny, które będą rozpatrywać nowe skargi; Komisja Europejska (cofnięcie podstaw do kontynuowania sprawy C-771/25 przed TSUE).
Praktyczny wpływ
Polska unika ryzyka finansowych kar nakładanych przez TSUE w ramach postępowania naruszeniowego nr 2020/2105 — Komisja Europejska zarzucała brak skutecznej ochrony sądowej w sprawach programów ochrony powietrza. Sądy administracyjne, które dotychczas odrzucały skargi mieszkańców i NGO z braku interesu prawnego, będą teraz musiały je przyjmować i rozpatrywać merytorycznie. Samorządy województw stają pod presją czasową — obowiązek aktualizacji POP do 30 listopada 2026 r. (koszt jednego programu szacowany na ok. 400 tys. zł na podstawie danych z woj. lubelskiego z 2020 r.) przy jednoczesnym zagrożeniu zaskarżeniem każdej uchwały do sądu.
Powiązane głosowania
2 inne głosowania w tym procesie legislacyjnym
Głosy posłów
460 głosów indywidualnych