głosowanie nad całością projektu.
PrzyjętoPkt. 6 Sprawozdanie Komisji o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej (druki nr 2160 i 2193)
Wyniki głosowania
Sejm uchwalił ustawę (249 za, 20 przeciw, 165 wstrzymało się) dostosowującą polskie prawo do unijnych przepisów o ochronie dóbr kultury — wprowadza nowe pozwolenia na wwóz dzieł sztuki z krajów spoza UE oraz kary kryminalne za ich nielegalne sprowadzanie i wywożenie.
W skrócie
Unia Europejska od 28 czerwca 2025 r. wymaga, żeby kraje członkowskie kontrolowały, skąd pochodzi sztuka wwożona spoza UE — np. czy starożytna rzeźba nie została skradziona z Syrii albo przemycona podczas konfliktu zbrojnego. Polska brakowało do tej pory własnych przepisów wykonawczych i kar za łamanie tych unijnych reguł. Ustawa to naprawia: Minister Kultury dostaje kompetencję do wydawania pozwoleń na przywóz, a za przemyt dzieł sztuki lub fałszowanie dokumentów grozi teraz więzienie nawet do 5 lat.
Co się zmienia
- 1Nowy Rozdział 5a i art. 61a — Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego zostaje wyznaczony jako jedyny organ w Polsce uprawniony do wydawania pozwoleń na przywóz dóbr kultury z krajów spoza UE (art. 1 pkt 3–4 druku 2193 — wcześniej żaden przepis nie wskazywał, kto w Polsce ma w ogóle decydować o takim pozwoleniu). Wnioski składa się przez unijny system elektroniczny ICG (Import of Cultural Goods).
- 2Nowy art. 108b — za wwóz do Polski dobra kultury z "listy B" rozporządzenia UE 2019/880 bez wymaganego pozwolenia (chodzi o starsze, wartościowe obiekty jak obrazy, rzeźby, numizmaty, manuskrypty) grozi grzywna, ograniczenie wolności lub więzienie do 2 lat; sąd może też orzec przepadek przedmiotu, nawet jeśli nie jest własnością sprawcy (art. 1 pkt 5 druku 2193).
- 3Nowy art. 108c — za podanie nieprawdy lub zatajenie prawdy we wniosku o pozwolenie na przywóz albo w oświadczeniu importera grozi więzienie do 3 lat; to taka sama sankcja jak za wyłudzenie poświadczenia nieprawdy z Kodeksu karnego (art. 272 k.k.) — sąd może też orzec przepadek dobra kultury (art. 1 pkt 5 druku 2193).
- 4Nowy art. 108d — za sprzedaż na targach sztuki obiektu wwiezionego do UE na "odprawę czasową" (czyli tymczasowo, bez cła) bez późniejszego uzyskania pełnego pozwolenia przywozowego grozi grzywna, ograniczenie wolności lub więzienie do 2 lat (art. 1 pkt 5 druku 2193 — luka, którą dotąd handlarze mogli bezkarnie wykorzystywać).
- 5Nowy art. 109 ust. 1a — za wywiezienie z Polski poza obszar celny UE dobra kultury (które nie jest formalnie "zabytkiem" w rozumieniu polskiej ustawy, ale podlega unijnemu rozporządzeniu 116/2009) bez pozwolenia, lub za nieprzywieszenie go z powrotem po upływie terminu pozwolenia — grozi kara więzienia od 3 miesięcy do 5 lat (art. 1 pkt 6 druku 2193 — wcześniej przepis karny dotyczył tylko zabytków, nie wszystkich dóbr kultury objętych prawem UE).
- 6Rozszerzone kompetencje KAS — naczelnicy urzędów celno-skarbowych (czyli służba celno-skarbowa, która pilnuje granic i towarów) zyskują wyraźną podstawę prawną do rozpoznawania, wykrywania i ścigania nowych przestępstw z art. 108b–108d (art. 2 druku 2193 zmieniający art. 33 ust. 1 pkt 10 lit. h ustawy o KAS).
Kogo dotyczy
Importerzy i handlarze dziełami sztuki oraz antykami sprowadzanymi spoza UE; galerie sztuki, domy aukcyjne i kolekcjonerzy prywatni wwożący obiekty zza granicy; uczestnicy i organizatorzy komercyjnych targów sztuki (jak targi antyków), którzy sprowadzają eksponaty z krajów trzecich na odprawę czasową; muzea i instytucje kultury importujące obiekty (choć te mogą korzystać ze zwolnień przy celach edukacyjnych lub konserwatorskich); Krajowa Administracja Skarbowa — nowe zadania dla służb celno-skarbowych; Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego — nowe kompetencje i obowiązki administracyjne.
Praktyczny wpływ
Od wejścia w życie (7 dni po ogłoszeniu) każdy, kto chce legalnie sprowadzić do Polski cenniejszy obiekt kultury z kraju spoza UE (np. obraz, rzeźbę, starą monetę, rękopis), musi się zarejestrować w unijnym systemie ICG i złożyć wniosek elektronicznie — nieodpłatnie, ale z dokumentacją potwierdzającą legalne pochodzenie przedmiotu. Kto przyjedzie z dziełem sztuki na targi, sprzeda je, i nie dopełni formalności celnych — narazi się na odpowiedzialność karną. Służby celno-skarbowe mają teraz jasny mandat, żeby takie sprawy ścigać. Efektem ubocznym ma być utrudnienie finansowania działań wojennych (np. rosyjskiej agresji na Ukrainę) ze sprzedaży zrabowanych dóbr kultury.
Powiązane głosowania
1 inne głosowanie w tym procesie legislacyjnym
Jak głosowały partie?
Głosy posłów
460 głosów indywidualnych
