głosowanie nad całością projektu.
PrzyjętoPkt. 12 Sprawozdanie Komisji o rządowym projekcie ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu wzmocnienia pozycji rolników aktywnych zawodowo (druki nr 2120 i 2158)
Wyniki głosowania
Sejm uchwalił ustawę zaostrzającą kryteria tego, kto może być uznany za „rolnika aktywnego zawodowo" i tym samym otrzymywać unijne dopłaty bezpośrednie — głosami koalicji rządzącej (KO, PSL, Polska2050, Lewica) przy sprzeciwie PiS. Ustawa została następnie zawetowana przez Prezydenta Nawrockiego.
W skrócie
Dotychczas unijne dopłaty rolnicze mógł dostać niemal każdy właściciel gruntu — system był tak luźny, że w całym 2024 roku wykluczono ze wsparcia zaledwie 69 osób na ok. 1,4 mln wnioskodawców. Nowa ustawa wymaga, żeby rolnik udowodnił, że naprawdę uprawia ziemię: musi pokazać faktury za nawozy, środki ochrony roślin lub wpływy ze sprzedaży płodów rolnych. Większość rolników (ok. 570 tys.) jest z tego obowiązku zwolniona automatycznie — bo np. hoduje zwierzęta, prowadzi rolnictwo ekologiczne lub jest młodym rolnikiem z dotacją.
Co się zmienia
- 1ARiMR (Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa — państwowa agencja wypłacająca dopłaty) prowadzić będzie rejestr rolników aktywnych zawodowo — art. 1 druku 2120 (dodaje do ewidencji producentów informację o statusie aktywnego rolnika, co umożliwi korzystanie z rejestru przy innych formach pomocy krajowej).
- 2Nowa definicja aktywnego rolnika: żeby dostać dopłaty bezpośrednie lub płatności ONW (obszary z ograniczeniami naturalnymi — dopłaty dla terenów trudniejszych do uprawiania), rolnik musi udowodnić poniesione koszty rolnicze LUB przychody ze sprzedaży płodów rolnych za okres 1 czerwca roku poprzedniego do 31 maja roku złożenia wniosku — art. 2 druku 2158, nowe brzmienie art. 24 ust. 1 ustawy o PS WPR (zastępuje dotychczasowy system oparty na "liście negatywnej" rodzajów działalności, który był krytykowany jako zbyt łatwy do obejścia).
- 3Rolnicy posiadający co najmniej 0,1 DJP (duże jednostki przeliczeniowe — urzędowa miara pogłowia zwierząt; 1 DJP to np. jedna krowa dorosła) na hektar w okresie styczeń–czerwiec są automatycznie uznawani za aktywnych bez potrzeby składania dodatkowych dokumentów — art. 24 ust. 3 pkt 2 lit. a druku 2158 (system sprawdza to z urzędu na podstawie bazy danych IRZ).
- 4Automatycznie za aktywnych uznawani są też: spółdzielnie rolnicze i grupy producentów rolnych, rolnicy ekologiczni, rolnicy uprawiający konkretne rośliny (burak cukrowy, chmiel, truskawki, len itp.), młodzi rolnicy z premią startową, beneficjenci dotacji na małe gospodarstwa — łącznie szacunkowo ok. 570 tys. gospodarstw zwolnionych z dokumentowania — art. 24 ust. 3 druku 2158.
- 5Dokumenty potwierdzające aktywność (np. faktury za nawozy, dowody sprzedaży płodów rolnych) można złożyć razem z wnioskiem o dopłatę lub do 31 sierpnia danego roku przez system informatyczny ARiMR — art. 24 ust. 6 druku 2158 (daje rolnikom elastyczność czasową).
- 6Koszty i przychody małżonka rolnika są liczone tak samo jak koszty samego rolnika — art. 24 ust. 7 druku 2158 (uwzględnia realia wspólnie prowadzonych gospodarstw rodzinnych).
- 7Przepis przejściowy na 2026 r.: rolnicy, którzy w 2025 r. dostali dopłaty nieprzekraczające 1125 euro (to odpowiednik dofinansowania dla gospodarstw do 5 ha — ok. 600 tys. małych rodzinnych farm) są automatycznie aktywni bez konieczności dokumentowania — art. 3 druku 2120/2158.
- 8Ustawa wchodzi w życie 15 marca 2026 r. — pierwszego dnia składania wniosków o dopłaty za 2026 r. — art. 6 druku 2120.
Kogo dotyczy
Wszyscy rolnicy składający wnioski o unijne dopłaty bezpośrednie i płatności ONW — ok. 1,3–1,4 mln wnioskodawców rocznie. Najbardziej dotknięci są właściciele gruntów, którzy wydzierżawiają ziemię bez pisemnej umowy i sami nie uprawiają roli (mogą stracić prawo do dopłat). Zyskują faktyczni użytkownicy tych gruntów, którzy do tej pory nie składali wniosków o dopłaty, bo działali na podstawie umów ustnych (teraz mogą te grunty „zadeklarować" i uzyskać dostęp do wsparcia). Od 2027 r. obowiązek dokumentowania obejmie ok. 660 tys. gospodarstw; w 2026 r. tylko ok. 60 tys.
Praktyczny wpływ
Od 2027 r. rolnicy z większych lub średnich gospodarstw będą musieli dołączać do corocznego wniosku o dopłaty faktury lub inne dowody potwierdzające realną działalność rolniczą — to nowa formalność przy składaniu wniosków. Minister Rolnictwa określi w rozporządzeniu dokładną minimalną kwotę kosztów lub przychodów wymaganą na każdy hektar (szczegółowe progi nie są jeszcze znane). Właściciele gruntów dzierżawionych bez pisemnej umowy mogą stracić możliwość ubiegania się o dopłaty bezpośrednie, jeśli nie udowodnią, że sami prowadzą działalność rolniczą.
Kontrowersje
Prezydent Karol Nawrocki odmówił podpisania ustawy i skierował ją do ponownego rozpatrzenia przez Sejm (weto z 19 lutego 2026 r., druk nr 2269) — jest to jeden z pierwszych przypadków wetowania ustaw koalicji rządzącej przez nowego prezydenta wywodzącego się ze środowiska bliskiego PiS, które w Sejmie głosowało przeciwko tej ustawie.
Jak głosowały partie?
Głosy posłów
460 głosów indywidualnych